Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Annotatsiya. Ushbu maqolada tarjima nazariyasining muhim yo‘nalishlaridan biri – tarjima universallari tushunchasi va
ularning ilmiy asoslari tahlil etiladi. Tarjima universallari – bu tarjima qilingan matnlarda muntazam uchraydigan stilistik va
lingvistik xususiyatlar bo’lib, ular tarjima matnini asl matndan ajratib turuvchi belgilar sifatida qaraladi. Bu maqolada tarjima
universallarining asosiy turlari – soddalashtirish (simplification), ochiqlik (explicitation), me’yorlashtirish (normalization) kabi
hodisalar izchil tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarjima korpuslari asosida olib borilgan empirik yondashuvlar, asosan, Mona Baker, Toury
va boshqa tarjima nazariyotchilarining ishlari asos qilib olingan. Tarjima matnlaridagi lingvistik hodisalar deskriptiv yondashuv
doirasida ko‘rib chiqilib, tarjimon faoliyatidagi beixtiyor strategiyalarni aniqlashga harakat qilingan. Ushbu maqola tarjima amaliyoti
va nazariyasini chuqurroq tushunishga xizmat qiluvchi tahliliy asos yaratadi hamda tarjima jarayonini tizimli tahlil qilishga zamin
tayyorlaydi
Kalit so'zlar: Kalit so‘zlar: tarjima universallari, tarjima nazariyasi, soddalashtirish (simplification), ochiqlik (explicitation) me’yorlashtirish (normalization) tarjima uslubi, korpus lingvistikasi, Mona Baker, tarjimada umumiy xususiyatlar, stilistik xususiyatlar.
Аннотация. Аннотация. В данной статье рассматривается одно из важных направлений теории перевода – понятие
переводческих универсалий и их научные основы. Переводческие универсалии – это стилистические и лингвистические особенности, которые регулярно встречаются в переводных текстах и служат признаками, отличающими перевод от оригинала. В статье последовательно анализируются основные типы универсалий перевода, такие как упрощение
(simplification), экспликация (explicitation), нормализация (normalization). Исследование основывается на эмпирических подходах с использованием корпусов переводов и базируется на работах Моны Бейкер, Тури и других теоретиков перевода.
Лингвистические явления в переводных текстах рассматриваются в рамках дескриптивного подхода с целью выявления
неосознанных стратегий переводчика. Настоящая статья создает аналитическую основу для более глубокого понимания как переводческой практики, так и теории, а также способствует системному анализу процесса перевода.
Ключевые слова: Ключевые слова: универсалии перевода, теория перевода, упрощение, экспликация, нормализация, переводческий стиль, корпусная лингвистика, Мона Бейкер, общие особенности перевода, стилистические особенности.
Abstract. Abstract. This article examines one of the key directions in translation theory – the concept of translation universals and their
scientific foundations. Translation universals are stylistic and linguistic features that regularly appear in translated texts and serve as
markers distinguishing them from original texts. The article provides a detailed analysis of the main types of translation universals,
including simplification, explicitation, normalization. The research is based on empirical approaches using translation corpora and
relies on the works of Mona Baker, Toury, and other leading translation theorists. Linguistic phenomena in translated texts are
explored within the framework of the descriptive approach, aiming to identify the unconscious strategies employed by translators.
This article offers an analytical foundation for a deeper understanding of both translation practice and theory and contributes to a
more systematic analysis of the translation process.
Keywords: Keywords: translation universals, translation theory, simplification, explicitation, normalization, translation style, corpus linguistics, Mona Baker, common features in translation, stylistic features