Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 30 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

SANOAT CHIQINDI SUVLARIDAN OLINGAN SUYUQ KOMPLEKS OʻGʻITLARNI SERTIFIKATLASH

Toshtemirova Sadoqatxon Baxtiyor qizi, Namangan davlat universiteti tayanch doktoranti
Dehqonov Rahmatilla S., Namangan davlat universiteti, kimyo fanlari doktori, dotsent
Doliyev Gʻolibjon Alisherovich, Namangan davlat universiteti, texnika fanlari doktori, professor
O'zbekcha

SANOAT CHIQINDI SUVLARIDAN OLINGAN SUYUQ KOMPLEKS OʻGʻITLARNI SERTIFIKATLASH

Annotatsiya. Annotatsiya. Maqolada metallarni kimyoviy fosfatlash jarayonida hosil boʻladigan kislotali fosfatli chiqindi suv («Mexmash» AJ) va uskunalarni ishqoriy tozalashda hosil boʻladigan oqava suv («UzChays» QK) asosida NP- va NPK-turidagi suyuq kompleks oʻgʻitlar (SKOʻ) olish hamda ularning tovar xossalarini sertifikatlash talablari nuqtai nazaridan baholash natijalari keltirilgan. Fosfatli suvdagi metall ionlari unitol yordamida 86–96% ga, ishqoriy suvdagi natriy esa klinoptilolit bilan 90,0–91,1% ga kamaytirildi. Neytrallash va boyitish orqali tarkibida 3,52% N va 12,0% P2O5 boʻlgan NP-oʻgʻit hamda 11,29% N, 28,94% P2O5 va 8,0% K2O saqlovchi NPK-oʻgʻit olindi. Mahsulotlar tarkibi SEM-EDS, XRD, IQ-spektroskopiya, fotometrik va ionometrik usullarda oʻrganildi. Olingan SKOʻ larning zichligi, qovushqoqligi, kristallanish harorati va suvda eruvchan P2O5 ulushi suyuq oʻgʻitlarga qoʻyiladigan tovar talablariga mos kelishi koʻrsatildi. Har bir turdan 1000 kg dan tajriba partiyasi ishlab chiqarildi va NPK-oʻgʻit uchun TIF TN boʻyicha 3105 20 100 1 kodi tavsiya etildi.

Kalit so'zlar: Kalit soʻzlar: fosfatli chiqindi suv, ishqoriy oqava suv, suyuq kompleks oʻgʻit, neytrallash, unitol, klinoptilolit, SEM-EDS, tovar xossalari, sertifikatlash, TIF TN

Русский

СЕРТИФИКАЦИЯ ЖИДКИХ КОМПЛЕКСНЫХ УДОБРЕНИЙ, ПОЛУЧЕННЫХ ИЗ ПРОМЫШЛЕННЫХ СТОЧНЫХ ВОД

Аннотация. Аннотация. В статье представлены результаты получения жидких комплексных удобрений (ЖКУ) NP- и NPK-типа на основе кислых фосфатсодержащих сточных вод процесса химического фосфатирования металлов (АО «Mexmash») и щелочных стоков от очистки оборудования (СП «UzChays»), а также оценки их товарных свойств с позиций требований сертификации. Ионы металлов в фосфатных стоках осаждены унитиолом на 86–96%, содержание натрия в щелочных стоках снижено клиноптилолитом на 90,0–91,1%. Нейтрализацией и обогащением получены NP-удобрение, содержащее 3,52% N и 12,0% P2O5, и NPK-удобрение, содержащее 11,29% N, 28,94% P2O5 и 8,0% K2O. Состав продуктов изучен методами СЭМ-ЭДС, РФА, ИК-спектроскопии, фотометрии и ионометрии. Показано, что плотность, вязкость, температура кристаллизации и доля водорастворимого P2O5 полученных ЖКУ соответствуют товарным требованиям к жидким удобрениям. Выпущены опытные партии по 1000 кг каждого вида; для NPK-удобрения рекомендован код ТН ВЭД 3105 20 100 1.

Ключевые слова: Ключевые слова: фосфатсодержащие сточные воды, щелочные стоки, жидкие комплексные удобрения, нейтрализация, унитиол, клиноптилолит, СЭМ-ЭДС, товарные свойства, сертификация, ТН ВЭД

English

CERTIFICATION OF LIQUID COMPLEX FERTILIZERS OBTAINED FROM INDUSTRIAL WASTEWATER

Abstract. Abstract. The paper reports the production of NP- and NPK-type liquid complex fertilizers (LCF) from acidic phosphate-bearing wastewater of the chemical phosphating of metals (Mexmash JSC) and alkaline wastewater from equipment cleaning (UzChays JV), and evaluates their commodity properties against certification requirements. Metal ions in the phosphate wastewater were precipitated with unithiol by 86–96%, and the sodium content of the alkaline wastewater was reduced by 90.0–91.1% using clinoptilolite. Neutralization and enrichment yielded an NP fertilizer containing 3.52% N and 12.0% P2O5 and an NPK fertilizer containing 11.29% N, 28.94% P2O5 and 8.0% K2O. The products were characterized by SEM-EDS, XRD, FTIR spectroscopy, photometric and ionometric methods. The density, viscosity, crystallization temperature and water-soluble P2O5 fraction of the fertilizers were shown to meet the commodity requirements for liquid fertilizers. Pilot batches of 1000 kg of each type were produced, and HS code 3105 20 100 1 was recommended for the NPK fertilizer.

Keywords: Keywords: phosphate wastewater, alkaline wastewater, liquid complex fertilizer, neutralization, unithiol, clinoptilolite, SEM-EDS, commodity properties, certification, HS code

Fayllar

sanoat-chiqindi-suvlaridan-olingan-suyuq-kompleks-ogitlarn.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 02.00.00-Kimyo fanlari
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 30 Oct 2026
Tashkilot Namangan davlat universiteti
ID 93947-1794216132
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.