Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada taniqli o‘zbek adibi O‘tkir Hoshimovning badiiy mahorati, xususan, uning asarlarida xalqona inonchlar, irim-sirimlar, animistik va mifologik e’tiqodlarning til vositalari orqali ifodalanish xususiyatlari lingvopragmatik, kognitiv va lingvopoetik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot asosi sifatida adibning o‘zbek milliy mentalitetini yorqin aks ettirgan „Dunyoning ishlari“ va „Ikki eshik orasi“ asarlaridan olingan kontekstual parchalar xizmat qiladi. Matnda inonch modalligini yuzaga chiqaruvchi asosiy lingvistik qatlamlar – leksik-semantik birliklar, undov so‘zlar, yuklamalar, kirish birikmalari hamda grammatik formalarning (xususan, -mish qo‘shimchasi) pragmatik funksiyalari va matn yaratish potensiali ochib berilgan.
Kalit so'zlar: O‘tkir Hoshimov, badiiy matn, lingvopragmatika, inonch modalligi, subyektiv munosabat, xalqona e’tiqod, lisoniy birlik, mifologik tasavvur, milliy ruh, lingvokultrologiya, kognitiv tilshunoslik.
Аннотация. В данной статье анализируется художественное мастерство известного узбекского писателя Откира Хошимова, в частности, особенности выражения народных верований, легенд, анимистических и мифологических представлений языковыми средствами в его произведениях с лингвопрагматической, познавательной и лингвопоэтической точек зрения. Основой исследования являются контекстуальные отрывки из произведений писателя «Труды мира» и «Между двумя дверями», которые ярко отражают узбекский национальный менталитет. Раскрываются основные языковые слои, создающие модальность верований в тексте: лексико-семантические единицы, восклицания, нагрузки, вводные союзы, а также прагматические функции и текстообразующий потенциал грамматических форм (в частности, суффикса -миш).
Ключевые слова: Уткир Хашимов, литературный текст, лингвопрагматика, модальность веры, субъективное отношение, народные верования, языковое единство, мифологическое воображение, национальный дух, лингвокультурология, когнитивная лингвистика.
Abstract. This article analyzes the artistic mastery of the prominent Uzbek writer O‘tkir Hoshimov, with particular emphasis on the linguistic expression of folk beliefs, superstitions, animistic and mythological convictions in his works from linguopragmatic, cognitive, and linguopoetic perspectives. The research is based on contextual excerpts from the writer’s works “Dunyoning ishlari” and “Ikki eshik orasi”, which vividly reflect the Uzbek national mentality. The study reveals the pragmatic functions and text-forming potential of the principal linguistic layers that actualize belief modality in the text, including lexical-semantic units, interjections, particles, introductory constructions, and grammatical forms (particularly the suffix -mish).
Keywords: Utkir Hoshimov, literary text, linguopragmatics, belief modality, subjective attitude, folk belief, linguistic unit, mythological perception, national spirit, linguoculturology, cognitive linguistics.