Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Qon — gazlar, oziq moddalar, gormonlar va almashinuv mahsulotlarini tashiydigan, immun himoyani ta'minlovchi, gemostazda ishtirok etuvchi hamda ichki muhit doimiyligini saqlashga xizmat qiluvchi maxsus suyuq biriktiruvchi to'qimadir. Tadqiqot maqsadi — qonning normal fiziologiyasi haqidagi zamonaviy bilimlarni tizimlashtirish. O'quv va ilmiy manbalar asosida narrativ sharh bajarildi. Plazma tarkibi, eritrotsitlar, leykotsitlar, trombotsitlar xususiyatlari, eritropoez va gemostaz mexanizmlari tahlil qilindi. Qonning fiziologik ko'rsatkichlari suyak ko'migi, buyraklar, jigar, o'pka va tomir endoteliysining o'zaro bog'liq faoliyati natijasida shakllanishi aniqlandi.
Kalit so'zlar: qon; plazma; eritrotsitlar; gemoglobin; leykotsitlar; trombotsitlar; gemostaz; gomeostaz.
Аннотация. Кровь является особой жидкой соединительной тканью, которая осуществляет перенос газов, нутриентов, гормонов и метаболитов, обеспечивает иммунную защиту организма, участвует в процессах свёртывания и поддерживает постоянство внутренней среды. Цель исследования заключалась в систематизации актуальных данных о физиологии крови в норме. Проведён описательный анализ учебной и научной литературы. Изучены состав плазмы, свойства эритроцитов, лейкоцитов и тромбоцитов, механизмы эритропоэза и гемостаза. Установлено, что физиологические параметры крови определяются согласованной работой костного мозга, почек, печени, лёгких и эндотелия сосудов
Ключевые слова: кровь; плазма; эритроциты; гемоглобин; лейкоциты; тромбоциты; гемостаз; гомеостаз.
Abstract. Blood is a specialized fluid connective tissue responsible for the transport of gases, nutrients, hormones and metabolic waste products. It also provides immune defence, participates in hemostasis and helps maintain internal environment stability. The purpose of this work was to systematise current concepts of normal blood physiology. A narrative review of educational and scientific literature was performed. Plasma composition, erythrocyte, leukocyte and platelet properties, erythropoiesis and haemostasis mechanisms were analysed. Normal blood parameters were shown to result from the coordinated activity of bone marrow, kidneys, liver, lungs and vascular endothelium.
Keywords: blood; plasma; erythrocytes; hemoglobin; leukocytes; platelets; hemostasis; homeostasis.