Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 09 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

BOʻLAJAK OʻQITUVCHILARDA MILLIY VA UMUMMADANIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI

Xonbabayev Shoxruxbek Dilshodjon o'g'li, Qo'qon DU Pedagogika kafedrasi v.v.b. dotsenti
O'zbekcha

BOʻLAJAK OʻQITUVCHILARDA MILLIY VA UMUMMADANIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI

Annotatsiya. Maqolada boʻlajak oʻqituvchilarda milliy va umummadaniy kompetentlikni rivojlantirish masalasi tahlil qilingan. Mazkur ikki sifat oʻzaro zid emas, yagona madaniy kompetentlikning bir-birini taqozo etuvchi qirralari sifatida asoslangan: mustahkam milliy oʻzlik umummadaniy ochiqlikning sharti hisoblanadi. Kompetentlikning kognitiv, aksiologik, motivatsion-qadriyatli va faoliyatli-metodik komponentlardan iborat tuzilmasi hamda rivojlantirishning besh yoʻnalishi — mazmuniy, texnologik, ijtimoiy-amaliy, axborot-madaniy va monitoring-refleksiv yoʻnalishlari aniqlangan. Fargʻona, Guliston va Buxoro davlat universitetlarida 415 nafar talaba ishtirokida oʻtkazilgan tajriba-sinov natijalari taklif etilgan tizimning samaradorligini tasdiqlaydi.

Kalit so'zlar: aksiologik yondashuv, boʻlajak oʻqituvchi, etnomadaniy identifikatsiya, kompetentlik, madaniyatlararo muloqot, madaniy portfolio, milliy kompetentlik, milliy meros, pedagogik taʼlim, umummadaniy kompetentlik.

Русский

ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ НАЦИОНАЛЬНОЙ И ОБЩЕКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ У БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ

Аннотация. В статье анализируется проблема развития национальной и общекультурной компетентности будущих учителей. Обосновано, что эти качества не противопоставлены друг другу, а являются взаимообусловленными сторонами единой культурной компетентности: устойчивая национальная идентичность выступает условием общекультурной открытости. Определена структура компетентности, включающая когнитивный, аксиологический, мотивационно-ценностный и деятельностно-методический компоненты, а также пять направлений её развития — содержательное, технологическое, социально-практическое, информационно-культурное и мониторингово-рефлексивное. Результаты опытно-экспериментальной работы, проведённой с участием 415 студентов Ферганского, Гулистанского и Бухарского государственных университетов, подтверждают эффективность предложенной системы.

Ключевые слова: аксиологический подход, будущий учитель, компетентность, культурное портфолио, межкультурное общение, национальная компетентность, национальное наследие, общекультурная компетентность, педагогическое образование, этнокультурная идентификация.

English

PEDAGOGICAL FOUNDATIONS OF DEVELOPING NATIONAL AND UNIVERSAL CULTURAL COMPETENCE IN FUTURE TEACHERS

Abstract. The article analyses the development of national and universal cultural competence in future teachers. It argues that these qualities are not opposed to one another but constitute mutually dependent facets of a single cultural competence: a secure national identity is a precondition of openness towards other cultures. The structure of this competence is defined, comprising cognitive, axiological, motivational-value and activity-methodological components, together with five directions of its development — content-related, technological, social-practical, informational-cultural and monitoring-reflective. The results of experimental work involving 415 students at Fergana, Gulistan and Bukhara State Universities confirm the effectiveness of the proposed system.

Keywords: axiological approach, cultural portfolio, ethnocultural identification, future teacher, intercultural communication, national competence, national heritage, pedagogical education, teacher competence, universal cultural competence.

Fayllar

bolajak-oqituvchilarda-milliy-va-umummadaniy-kompetentlikn.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 09 Oct 2026
Tashkilot Qo'qon davlat universiteti
ID 71963-1791539135
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar