Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 16 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

JANUBIY FARG‘ONA GIPSLI BO‘Z TUPROQLARIDA GIPS MIQDORI VA O‘SIMLIK QOPLAMI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Maxsudov Qodirjon Solijonovich, FarDU: katta o'qituvchi
O'zbekcha

JANUBIY FARG‘ONA GIPSLI BO‘Z TUPROQLARIDA GIPS MIQDORI VA O‘SIMLIK QOPLAMI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Annotatsiya. Maqolada Janubiy Farg‘ona adirlaridagi gipsli bo‘z tuproqlar va tabiiy o‘simlik qoplami o‘rtasidagi munosabatlar dala kuzatuvlari hamda mavjud tuproq tahlillari asosida muhokama qilingan. Buyurg‘un, tasbuyurg‘un, quyrovuq, voyalich va baliqko‘zning gipsli maydonlarda uchrashi qayd etilgan. Gipsning profil bo‘ylab taqsimlanishi va empirik tenglama asosida hisoblangan pF ko‘rsatkichlari o‘simliklarning namlik sharoiti bilan bog‘lab talqin qilingan. Kuzatuvlar gips-namlik-o‘simlik munosabatlarini keyingi tadqiqotlarda miqdoriy baholash uchun dastlabki asos sifatida ko‘rib chiqilgan.

Kalit so'zlar: gipsli bo‘z tuproqlar, Janubiy Farg‘ona, o‘simlik qoplami, gips miqdori, pF, tuproq namligi, dala kuzatuvlari.

Русский

СВЯЗЬ МЕЖДУ СОДЕРЖАНИЕМ ГИПСА И РАСТИТЕЛЬНЫМ ПОКРОВОМ В ГИПСИРОВАННЫХ СЕРОЗЁМАХ ЮЖНОЙ ФЕРГАНЫ

Аннотация. В статье на основе полевых наблюдений и имеющихся результатов почвенных анализов рассматриваются взаимосвязи между гипсированными серозёмами и естественным растительным покровом адыров Южной Ферганы. На гипсированных участках отмечено произрастание Anabasis salsa, Nanophyton erinaceum, Caroxylon orientale, Xylosalsola arbuscula и Climacoptera sp. Распределение гипса по почвенному профилю и значения pF, рассчитанные по эмпирическому уравнению, интерпретируются в связи с условиями влагообеспеченности растений. Наблюдения рассматриваются как предварительная основа для количественной оценки взаимосвязей в системе «гипс - влага - растения» в последующих исследованиях.

Ключевые слова: гипсированные серозёмы, Южная Фергана, растительный покров, содержание гипса, pF, влажность почвы, полевые наблюдения.

English

RELATIONSHIP BETWEEN GYPSUM CONTENT AND VEGETATION COVER IN GYPSIFEROUS SIEROZEM SOILS OF SOUTHERN FERGANA

Abstract. The article discusses the relationships between gypsiferous sierozem soils and natural vegetation cover in the adyrs of Southern Fergana based on field observations and available soil analysis data. The occurrence of Anabasis salsa, Nanophyton erinaceum, Caroxylon orientale, Xylosalsola arbuscula, and Climacoptera sp. was recorded at gypsiferous sites. Gypsum distribution within the soil profile and pF values calculated using an empirical equation are interpreted in relation to plant moisture conditions. The observations are considered a preliminary basis for quantifying gypsum-moisture-plant relationships in future studies.

Keywords: gypsiferous sierozem soils, Southern Fergana, vegetation cover, gypsum content, pF, soil moisture, field observations.

Fayllar

janubiy-fargona-gipsli-boz-tuproqlarida-gips-miqdori-va-o.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 16 Oct 2026
Tashkilot Farg'ona davlat universiteti
ID 59785-1792145502
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar
ResearcherID: RHX-8611-2026