Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Annotatsiya. Ushbu ishda fenol, pirokatexin va paratsetamol asosida feno-ksisirka kislotasi hosilalarini olish imkoniyati ularning ishqoriy muhitda mon-oxlorsirka kislotasi bilan o‘zaro ta’siri orqali o‘rganildi. Mazkur boshlang‘ich birikmalarning natriy gidroksid ishtirokida xlorsirka kislotasi bilan reaksiya-lari bo‘yicha tajribalar o‘tkazildi. Paratsetamol bilan olib borilgan reaksiya na-tijasida 0,63 g qattiq mahsulot ajratib olindi va uning tarkibi yupqa qatlamli xromatografiya usuli yordamida dastlabki baholandi. Fenol va pirokatexin bi-lan o‘tkazilgan tajribalarda reaksiya sharoitlari hamda qattiq mahsulotlarni ajratib olish xususiyatlari ko‘rib chiqildi. O-alkillanish reaksiyasi orqali tegishli karboksimetil hosilalarining hosil bo‘lish ehtimoli muhokama qilindi. Olingan natijalar sintez sharoitlarini yanada optimallashtirish hamda mahsulotlarni fizik-kimyoviy tahlil usullari yordamida identifikatsiya qilish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Kalit so'zlar: Kalit so‘zlar: fenol, pirokatexin, paratsetamol, monoxlorsirka kislotasi, feno-ksiuksus kislotasi, O-alkillanish, organik sintez, IQ-spektroskopiya.
Аннотация. В работе исследована возможность получения производных феноксиук-сусной кислоты на основе фенола, пирокатехина и парацетамола посред-ством взаимодействия с монохлоруксусной кислотой в щелочной среде. Проведены эксперименты по взаимодействию указанных исходных соеди-нений с хлоруксусной кислотой в присутствии гидроксида натрия. Для ре-акции с парацетамолом выделено 0,63 г твёрдого продукта и проведена его предварительная оценка методом тонкослойной хроматографии. Для экспериментов с фенолом и пирокатехином рассмотрены условия проведе-ния реакций и особенности выделения твёрдых продуктов. Обсуждается возможность образования соответствующих карбоксиметильных произ-водных посредством O-алкилирования. Полученные результаты представ-ляют основу для дальнейшей оптимизации условий синтеза и идентифика-ции продуктов физико-химическими методами анализа.
Ключевые слова: Ключевые слова: фенол, пирокатехин, парацетамол, монохлоруксусная кислота, феноксиуксусная кислота, O-алкилирование, органический синтез, ИК-спектроскопия.
Abstract. Abstract. This study investigated the possibility of obtaining phenoxyacetic acid derivatives from phenol, pyrocatechol, and paracetamol through their re-actions with monochloroacetic acid in an alkaline medium. Experiments were conducted to examine the reactions of these starting compounds with chloroa-cetic acid in the presence of sodium hydroxide. The reaction involving parace-tamol yielded 0.63 g of a solid product, whose composition was preliminarily assessed using thin-layer chromatography (TLC). The experiments involving phenol and pyrocatechol focused on the reaction conditions and the character-istics of solid product isolation. The possibility of forming the corresponding carboxymethyl derivatives through O-alkylation was discussed. The results provide a basis for further optimization of synthesis conditions and identifica-tion of the products using physicochemical analytical methods.
Keywords: Keywords: phenol, pyrocatechol, paracetamol, monochloroacetic acid, phe-noxyacetic acid, O-alkylation, organic synthesis, IR-spectroscopy.