Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Karbomatlar fiziologik faol moddalar bo’lib, maqolada 3-xlor 5-triftormetil piridin 2-ol ya’ni piridinli hosila asosida N,N-dimetil karbomatning olinishi (unum 86%) va kimyoviy birikmaning tuzilishini tasdiqlashga oid fizik-kimyoviy tahlillar keltirilgan. Tajribada tetragidofuran (THF) erituvchi sifatida qo’llanilib, seziy karbonat (Cs₂CO₃) asos o’rnida qo’llanildi. Olingan 3-xlor 5 triftormetil 2 oksi N,N-dimetil karomatda 3000-3300 sm-1 sohada gidrokso guruhga xos yutilishning yo’qligi, 1710-1740 sm-1 sohalarda kuchli karbonil (C=O) guruhining tebranishi qayd etildi. YuSSX usulida olingan xromatogrammada faqat 3.14 minutda yutilish namoyon bo’lishi olingan moddaning tozaligini ko’rsatdi.
Kalit so'zlar: Karbomat, piridin, N,N-dimetil, atsetilxolinesteraza, seziy karbonat, tetragidrofuran (THF), qayta kristallash.
Аннотация. Карбаматы являются физиологически активными веществами. В статье представлены результаты получения N,N-диметилкарбамата на основе пиридинового производного — 3-хлор-5-трифторметилпиридин-2-ола — с выходом 86 %, а также физико-химических исследований, проведённых для подтверждения структуры полученного химического соединения. В эксперименте в качестве растворителя использовали тетрагидрофуран (ТГФ), а карбонат цезия (Cs₂CO₃) применяли в качестве основания. В полученном 3-хлор-5-трифторметил-2-окси-N,N-диметилкарбамате отсутствие полосы поглощения, характерной для гидроксильной группы, в области 3000–3300 см⁻¹, а также наличие интенсивного колебания карбонильной группы (C=O) в области 1710–1740 см⁻¹ подтверждают образование карбаматной структуры. На хроматограмме, полученной методом высокоэффективной жидкостной хроматографии (ВЭЖХ), наличие единственного пика с временем удерживания 3,14 мин свидетельствует о высокой степени чистоты полученного соединения.
Ключевые слова: Карбамат, пиридин, N,N-диметил, ацетилхолинэстераза, карбонат цезия, тетрагидрофуран (ТГФ), перекристаллизация.
Abstract. Carbamates are physiologically active compounds. This article presents the synthesis of N,N-dimethylcarbamate based on the pyridine derivative 3-chloro-5-(trifluoromethyl)pyridin-2-ol with a yield of 86%, along with physicochemical analyses performed to confirm the structure of the synthesized compound. Tetrahydrofuran (THF) was used as the solvent, while cesium carbonate (Cs₂CO₃) was employed as the base. In the obtained 3-chloro-5-(trifluoromethyl)-2-oxy-N,N-dimethylcarbamate, the absence of the absorption band characteristic of the hydroxyl group in the 3000–3300 cm⁻¹ region, together with the appearance of a strong carbonyl (C=O) stretching vibration in the 1710–1740 cm⁻¹ region, confirms the formation of the carbamate structure. The chromatogram obtained by high-performance liquid chromatography (HPLC) showed a single peak with a retention time of 3.14 min, indicating the high purity of the synthesized compound.
Keywords: Carbamate, pyridine, N,N-dimethyl, acetylcholinesterase, cesium carbonate, tetrahydrofuran (THF), recrystallization.