Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada tritikalening Sardor, Svat, Sergey, Tixon va Valentin navlarining hosildorligiga mikroelementlarning ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotlarda tritikale navlarini mikroelementlar bilan oziqlantirishning o‘simliklarning o‘sishi, rivojlanishi va hosil elementlarining shakllanishiga ta’siri tahlil qilindi. Mikroelementlar, xususan, rux (Zn), selen (Se), kremniy (Si) va bioazot qo‘llanilishining tritikale navlarining hosildorlik ko‘rsatkichlariga ta’siri baholandi. Tajriba natijalari mikroelementlar bilan oziqlantirish o‘simliklarning fiziologik holatini yaxshilashi, don hosil bo‘lish jarayonini faollashtirishi va hosildorlikning oshishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Navlar orasida mikroelementlarga javob reaksiyasida farqlar mavjudligi aniqlandi. Navlar kesimida eng yuqori hosildorlik Svat navining bioazot variantida 7612,08 kg/ga ni tashkil etdi. Valentin navida rux qo‘llanilganda 7476,04 kg/ga hosildorlik qayd etildi. Olingan natijalar tritikale navlarining hosildorligini oshirishda bioazot, rux va kremniy variantlari istiqbolli ekanligini ko‘rsatadi.
Kalit so'zlar: Tritikale, nav, mikroelement, rux, selen, kremniy, bioazot, hosildorlik, don, hosil elementlari, mineral oziqlanish.
Аннотация. В статье изучено влияние микроэлементов на урожайность сортов тритикале Сардор, Сват, Сергей, Тихон и Валентин. Проанализировано влияние микроэлементного питания на рост и развитие растений, а также формирование элементов урожайности. Оценено влияние применения микроэлементов, в частности цинка (Zn), селена (Se), кремния (Si) и биоазота, на показатели урожайности различных сортов тритикале. Результаты исследований показали, что применение микроэлементов способствует улучшению физиологического состояния растений, активизации процесса формирования зерна и повышению урожайности. Установлены сортовые различия в реакции растений на микроэлементное питание. Наиболее высокая урожайность среди изученных вариантов отмечена у сорта Сват при применении биоазота — 7612,08 кг/га. У сорта Валентин при внесении цинка урожайность составила 7476,04 кг/га. Полученные результаты свидетельствуют о перспективности применения биоазота, цинка и кремния для повышения урожайности сортов тритикале.
Ключевые слова: Тритикале, сорт, микроэлементы, цинк, селен, кремний, биоазот, урожайность, зерно, элементы урожая, минеральное питание.
Abstract. This article investigates the effect of micronutrients on the yield of the triticale varieties Sardor, Svat, Sergey, Tikhon, and Valentin. The study analyzes the influence of micronutrient nutrition on plant growth and development, as well as on the formation of yield components. The effects of micronutrients, particularly zinc (Zn), selenium (Se), silicon (Si), and bio-nitrogen, on the yield performance of different triticale varieties were evaluated. The results showed that micronutrient application improved the physiological condition of plants, stimulated grain formation, and positively affected yield. Differences in the response of the studied varieties to micronutrient nutrition were identified. The highest yield was recorded in the Svat variety under the bio-nitrogen treatment, reaching 7612.08 kg/ha. In the Valentin variety, the application of zinc resulted in a yield of 7476.04 kg/ha. The obtained results demonstrate that bio-nitrogen, zinc, and silicon treatments are promising approaches for increasing the yield of triticale varieties.
Keywords: Triticale, variety, microelements, zinc, selenium, silicon, bio-nitrogen, yield, grain, yield components, mineral nutrition.