Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Maqolada migratsiyaning global jamiyat shakllanishidagi roli ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi - xalqaro migratsiyaning ijtimoiy institutlar, iqtisodiy taraqqiyot va shaxs identikligiga ta’sirini baholashdan iborat. Tadqiqotda tizimli, qiyosiy-tarixiy va germenevtik yondashuvlar hamda BMT, Xalqaro migratsiya tashkiloti va Jahon banki statistik ma’lumotlarining ikkilamchi tahlili qo‘llanildi. Natijalarga ko‘ra, 1990–2024-yillarda xalqaro migrantlar soni 152,9 mln kishidan 304 mln kishiga yetgan, rivojlanayotgan mamlakatlarga pul o‘tkazmalari esa 2024-yilda 685 mlrd AQSh dollarini tashkil etgan. Migratsiya globallashuvning ham sababi, ham oqibati ekanligi asoslandi. Gibrid va transmilliy identiklik bag‘rikenglikni kuchaytirishi bilan birga o‘zlikni yo‘qotish xavfini ham tug‘dirishi ko‘rsatildi va identiklikning ko‘p darajali modeli taklif etildi. Natijalardan O‘zbekistonda migratsiya siyosatini takomillashtirishda foydalanish mumkin.
Kalit so'zlar: migratsiya, global jamiyat, globallashuv, gibrid identiklik, transmilliylik, ijtimoiy remittanslar, ijtimoiy muvofiqlik, ijtimoiy institutlar.
Аннотация. В статье с социально-философской точки зрения анализируется роль миграции в формировании глобального общества. Цель исследования - оценить влияние международной миграции на социальные институты, экономическое развитие и идентичность личности. Применены системный, сравнительно-исторический и герменевтический подходы, а также вторичный анализ статистических данных ООН, Международной организации по миграции и Всемирного банка. Установлено, что в 1990–2024 гг. численность международных мигрантов выросла со 152,9 млн до 304 млн человек, а денежные переводы в развивающиеся страны в 2024 г. достигли 685 млрд долларов США. Обосновано, что миграция является одновременно причиной и следствием глобализации. Показано, что гибридная и транснациональная идентичность укрепляет толерантность, но порождает и риск утраты самобытности; предложена многоуровневая модель идентичности. Результаты могут быть использованы для совершенствования миграционной политики Узбекистана.
Ключевые слова: миграция, глобальное общество, глобализация, гибридная идентичность, транснационализм, социальные денежные переводы, социальная сплочённость, социальные институты.
Abstract. The article analyses the role of migration in the formation of global society from a socio-philosophical perspective. The aim of the study is to assess the impact of international migration on social institutions, economic development and personal identity. Systemic, comparative-historical and hermeneutic approaches were applied, together with a secondary analysis of statistical data from the United Nations, the International Organization for Migration and the World Bank. Between 1990 and 2024 the number of international migrants grew from 152.9 million to 304 million, while remittances to developing countries reached 685 billion US dollars in 2024. It is argued that migration is both a cause and a consequence of globalization. Hybrid and transnational identity is shown to strengthen tolerance while also creating a risk of losing one’s distinct identity, and a multilevel model of identity is proposed. The findings may be used to improve migration policy in Uzbekistan.
Keywords: migration, global society, globalization, hybrid identity, transnationalism, social remittances, social cohesion, social institutions.