Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada DNK Cayley daraxtining bir yo‘li bo‘ylab 4 holatli Potts modeli yordamida modellashtiriladi. Biz spin qiymatlari 0,±1va ±2bo‘lgan 5 holatli Potts modeliga asoslangan gamiltonian kiritamiz, bunda 0bo‘sh pozitsiyani ifodalaydi. Biz tartiblanmagan, siljishga nisbatan invariant Gibbs o‘lchovlarini (UTIGM) tartibi 5 bo‘lgan Cayley daraxtida tadqiq qilamiz va yagona kritik harorat T_crmavjudligini aniqlaymiz. T<T_crbo‘lganda bitta UTIGM mavjud; T=T_crbo‘lganda ikkita; T>T_crbo‘lganda esa uchta UTIGM mavjud bo‘ladi. Ushbu o‘lchovlar DNK tizimining turli fazalarini tavsiflaydi. Nihoyat, biz Holliday birikmalarining taqsimotlarini o‘rganamiz hamda juda past haroratlarda ularning statsionar taqsimotlari va tipik konfiguratsiyalarini taqdim etamiz.
Kalit so'zlar: Keli daraxti, Holliday birikmasi, Potts modeli, Gibbs o‘lchovi, fazaviy o‘tish.
Аннотация. В данной работе ДНК моделируется с использованием модели Поттса с 4 состояниями на пути дерева Кэли. Мы вводим гамильтониан, основанный на модели Поттса с 5 состояниями, со значениями спина 0,±1и ±2, где 0обозначает вакантную позицию. Мы исследуем неупорядоченные трансляционно-инвариантные меры Гиббса (UTIGMs) на дереве Кэли порядка 5 и устанавливаем существование единственной критической температуры T_cr. При T<T_cr существует одна мера UTIGM; при T=T_cr— две; а при T>T_cr— три. Эти меры описывают различные фазы системы ДНК. Наконец, мы исследуем распределения соединений Холлидея и представляем их стационарные распределения и типичные конфигурации при очень низких температурах.
Ключевые слова: Дерево Кэли, соединение Холлидея, модель Поттса, мера Гиббса, фазовый переход.
Abstract. In this paper, DNA is modeled using a 4-state Potts model on a path of a Cayley tree. We introduce a Hamiltonian based on a 5-state Potts model with spin values 0,±1,and ±2,where 0 represents a vacant position. We investigate unordered translation-invariant Gibbs measures (UTIGMs) on a Cayley tree of order 5 and establish a unique critical temperature T_cr. For T<T_cr, there is one UTIGM; for T=T_cr, there are two; and for T>T_cr, there are three. These measures describe different phases of the DNA system. Finally, we study Holliday junction distributions and present their stationary distributions and typical configurations at very low temperatures.
Keywords: Cayley tree, Holliday junction, Potts model, Gibbs measure, phase transition.