Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

MAKTABDA INGLIZ TILINI (EFL) OʻQITISH AMALIYOTIDA SUNʼIY INTELLEKT: MUAMMOLAR VA KASBIY RIVOJLANISHGA BOʻLGAN EHTIYOJLAR

Gulbahor Gasanova, Oʻqituvchi, 168-maktab
O'zbekcha

MAKTABDA INGLIZ TILINI (EFL) OʻQITISH AMALIYOTIDA SUNʼIY INTELLEKT: MUAMMOLAR VA KASBIY RIVOJLANISHGA BOʻLGAN EHTIYOJLAR

Annotatsiya. Sunʼiy intellekt oʻqituvchilarning kundalik faoliyatidan tobora kengroq oʻrin egallamoqda, biroq uning taʼlimiy qiymati oʻqituvchilarning texnologik imkoniyatlarni til oʻrganish maqsadlari bilan qay darajada bogʻlay olishiga bevosita bogʻliq. Ushbu konseptual maqolada maktablarda ingliz tilini xorijiy til sifatida oʻqitishda sunʼiy intellektdan foydalanish masalalari oʻqituvchilarning pedagogik amaliyoti, mavjud muammolari va kasbiy rivojlanish ehtiyojlari nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Soʻnggi tadqiqotlar oʻqituvchilar generativ sunʼiy intellektdan koʻpincha darslarni rejalashtirish, mashgʻulot va topshiriqlarni ishlab chiqish, oʻquv materiallarini tayyorlash, baholash hamda fikr-mulohaza taqdim etishda foydalanayotganini koʻrsatadi. Oʻzbekistonda olib borilgan tadqiqotlar ham oʻqituvchilarning sunʼiy intellektga nisbatan ijobiy munosabatini aniqlash bilan birga, ularning pedagogik va axloqiy kompetensiyalarini yanada rivojlantirish zarurligini koʻrsatmoqda. Biroq koʻplab oʻqituvchilar ushbu yoʻnalishda yetarli darajada rasmiy tayyorgarlikdan oʻtmagan boʻlib, sunʼiy intellekt yaratgan maʼlumotlarning aniqligi, shaxsiy maʼlumotlar daxlsizligi, algoritmik tarafkashlik, akademik halollik, oʻquvchilarning texnologiyaga qaram boʻlib qolishi va oʻqituvchining kasbiy mulohaza yuritish qobiliyati susayishi mumkinligidan xavotirda. Maqolada sunʼiy intellektni samarali integratsiya qilish faqat texnik bilim yoki ommabop vositalardan foydalanish imkoniyati bilan cheklanmasligi taʼkidlanadi. Maktab ingliz tili oʻqituvchilariga til haqidagi bilim, topshiriqlarni loyihalash, tanqidiy baholash, axloqiy qaror qabul qilish va refleksiv amaliyotni birlashtiruvchi fanga xos sunʼiy intellekt savodxonligi zarur. Amaliy, hamkorlikka asoslangan va maktab tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan kasbiy taʼlim oʻqituvchilarga taʼlim berish hamda baholash uchun masʼuliyatni oʻzida saqlagan holda sunʼiy intellektdan imkoniyatlari cheklangan yordamchi pedagogik vosita sifatida foydalanishga yordam beradi.

Kalit so'zlar: sunʼiy intellekt; maktabda ingliz tilini xorijiy til sifatida oʻqitish; oʻqituvchilarning kasbiy rivojlanishi; sunʼiy intellekt savodxonligi; pedagogik amaliyot; oʻqituvchining kasbiy mulohazasi.

Русский

ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ В ШКОЛЬНОЙ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ПРАКТИЧЕСКОЙ ПРАКТИКЕ EFL. ПРОБЛЕМЫ И ПОТРЕБНОСТИ В ПРОФЕССИОНАЛЬНОМ РАЗВИТИИ

Аннотация. Искусственный интеллект всё активнее входит в повседневную профессиональную деятельность учителей, однако его образовательная ценность зависит от того, насколько эффективно педагоги соотносят технологические возможности с целями обучения языку. В данной концептуальной статье рассматривается использование искусственного интеллекта при преподавании английского языка как иностранного в школе с особым вниманием к педагогической практике учителей, существующим трудностям и потребностям в профессиональном развитии. Результаты современных исследований показывают, что учителя часто применяют генеративный искусственный интеллект при планировании уроков, разработке учебных заданий и видов деятельности, подготовке материалов, оценивании и предоставлении обратной связи. Исследования, проведённые в Узбекистане, также свидетельствуют о положительном отношении учителей к искусственному интеллекту и одновременно указывают на необходимость дальнейшего развития их педагогических и этических компетенций. Однако многие педагоги не имеют достаточной формальной подготовки в данной области и выражают обеспокоенность по поводу точности генерируемой информации, конфиденциальности данных, алгоритмической предвзятости, академической добросовестности, зависимости учащихся от технологий и возможного ослабления профессионального суждения учителя. В статье утверждается, что эффективная интеграция искусственного интеллекта требует большего, чем технические знания или доступ к популярным цифровым инструментам. Учителям английского языка необходима предметно-ориентированная грамотность в области искусственного интеллекта, объединяющая языковую компетентность, проектирование заданий, критическое оценивание, принятие этически обоснованных решений и рефлексивную практику. Практическое, совместное и поддерживаемое школой профессиональное обучение может помочь педагогам использовать искусственный интеллект в качестве вспомогательного педагогического ресурса с ограниченными функциями, сохраняя при этом ответственность за преподавание и оценивание. --- 1169 ---

Ключевые слова: искусственный интеллект; преподавание английского языка как иностранного в школе; профессиональное развитие учителей; грамотность в области искусственного интеллекта; педагогическая практика; профессиональное суждение учителя.

English

ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN SCHOOL EFL TEACHING PEDAGOGICAL PRACTICES CHALLENGES AND PROFESSIONAL DEVELOPMENT NEEDS

Abstract. Artificial intelligence is becoming part of teachersʼeveryday work, yet its educational value depends on how teachers connect technological functions with language learning goals. This conceptual article examines the use of artificial intelligence in school English as a foreign language teaching, with attention to teachersʼpedagogical practices, common challenges, and professional development needs. Recent research shows that teachers often use generative artificial intelligence for lesson planning, activity design, materials, assessment, and feedback. Evidence from Uzbekistan also shows positive teacher attitudes alongside a need for stronger pedagogical and ethical competence. However, many teachers receive little formal preparation and remain concerned about accuracy, privacy, bias, academic integrity, learner dependence, and the possible weakening of professional judgement. The article argues that effective integration requires more than technical knowledge or access to a popular tool. School EFL teachers need subject-specific artificial intelligence literacy that combines language awareness, task design, critical evaluation, ethical decision-making, and reflective practice. Practical, collaborative, and school-supported professional learning can help teachers use artificial intelligence as a limited pedagogical resource while retaining responsibility for instruction and assessment.

Keywords: artificial intelligence; school EFL teaching; teacher professional development; AI literacy; pedagogical practices; teacher judgement.

Fayllar

maktabda-ingliz-tilini-efl-oqitish-amaliyotida-suniy-int.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Oʻqituvchi, 168-maktab
ID 39908-1794045961
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.