Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

OQOVA SUVLARNI SIMOB(II) IONLARIDAN TOZALASHDA EPIXLORGIDRIN ASOSIDAGI POLIFUNKSIONAL SORBENTNING EKOLOGIK SAMARADORLIGINI BAHOLASH

Allanov Abdigaffor Berdiyorovich, Qarshi davlat universiteti doktoranti, Qarshi shahri, Oʻzbekiston Respublikasi
Nurqulov Fayzulla Nurmuminovich, texnika fanlari doktori, professor, boʻlim mudiri, Toshkent kimyo texnologiya ilmiy-tadqiqot instituti, Toshkent
shahri, Oʻzbekiston Respublikasi
O'zbekcha

OQOVA SUVLARNI SIMOB(II) IONLARIDAN TOZALASHDA EPIXLORGIDRIN ASOSIDAGI POLIFUNKSIONAL SORBENTNING EKOLOGIK SAMARADORLIGINI BAHOLASH

Annotatsiya. Mazkur tadqiqotda oqova suvlarni Hg(II) ionlaridan tozalash uchun epixlorgidrin asosida modifikatsiyalangan kraxmal karbamat polifunksional sorbentining olinishi, strukturaviy xususiyatlari va ekologik samaradorligi baholandi. Kraxmal karbamid bilan funksionallashtirilib, keyinchalik epixlorgidrin yordamida modifikatsiyalandi. Reaksiya davomiyligining mahsulot unumiga taʼsiri oʻrganilib, 3,0 soatda maksimal 83,2 % unum qayd etildi. Sorbentning strukturaviy oʻzgarishlari IQ-spektroskopiya yordamida tahlil qilinib, C=O, C–N/C–O va C–O–C guruhlariga xos yutilish sohalaridagi siljishlar polimer matritsaning kimyoviy muhitida oʻzgarish sodir boʻlganini koʻrsatdi. Termik barqarorlik TGA–DTA usulida baholanib, materialning koʻp bosqichli termik parchalanish xususiyati aniqlandi. Hg(II) ionlarini ajratish samaradorligi kolonka sharoitida tekshirildi. KrK–EXG (1:3) sorbenti boshlangʻich 1,615 ppb Hg²⁺ konsentratsiyasini 0,0742 ppb gacha kamaytirib, 95,4 % tozalash samaradorligini taʼminladi. Olingan natijalar mazkur sorbentning simob ionlarini saqlovchi oqova suvlarni chuqur tozalashda istiqbolli material ekanligini koʻrsatadi.

Kalit so'zlar: oqova suv, simob(II) ionlari, epixlorgidrin, kraxmal karbamat, polifunksional sorbent, sorbsiya, IQ- spektroskopiya, TGA–DTA, tozalash samaradorligi, ekologik samaradorlik.

Русский

ОЦЕНКА ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПОЛИФУНКЦИОНАЛЬНОГО СОРБЕНТА НА ОСНОВЕ ЭПИХЛОРГИДРИНА ПРИ ОЧИСТКЕ СТОЧНЫХ ВОД ОТ ИОНОВ РТУТИ(II)

Аннотация. В работе исследован модифицированный эпихлоргидрином полифункциональный сорбент на основе карбамата крахмала, предназначенный для удаления ионов Hg(II) из сточных вод. Крахмал предварительно функционализировали карбамидом, после чего осуществляли модификацию эпихлоргидрином. Установлено влияние продолжительности реакции на выход продукта; максимальный выход 83,2 % достигнут при продолжительности процесса 3,0 ч. Структурные изменения сорбента исследованы методом ИК-спектроскопии. Смещения полос поглощения, характерных для групп C=O, C–N/C–O и C–O–C, свидетельствуют об изменении химического окружения функциональных групп полимерной матрицы. Термическая устойчивость материала оценена методом TGA–DTA, выявившим многостадийный характер термической деструкции. Эффективность удаления ионов Hg(II) определена в колонных условиях. Наиболее высокий результат продемонстрировал сорбент KrK–EXG (1:3), снизивший концентрацию Hg²⁺ с 1,615 до 0,0742 ppb при эффективности очистки 95,4 %. Полученные результаты подтверждают перспективность разработанного сорбента для экологически эффективной очистки сточных вод от соединений ртути.

Ключевые слова: сточные воды, ионы ртути(II), эпихлоргидрин, карбамат крахмала, полифункциональный сорбент, сорбция, ИК-спектроскопия, TGA–DTA, эффективность очистки, экологическая эффективность.

English

ASSESSMENT OF THE ENVIRONMENTAL EFFICIENCY OF AN EPICHLOROHYDRIN-BASED POLYFUNCTIONAL SORBENT FOR THE REMOVAL OF MERCURY(II) IONS FROM WASTEWATER

Abstract. This study evaluates the structural properties and environmental performance of an epichlorohydrin-modified starch carbamate polyfunctional sorbent developed for the removal of Hg(II) ions from wastewater. Starch was initially functionalized with urea and subsequently modified with epichlorohydrin. The effect of reaction time on product yield was investigated, and the maximum yield of 83.2% was achieved after 3.0 h. Structural changes in the sorbent were characterized by FTIR spectroscopy. Shifts in the absorption bands assigned to C=O, C–N/C–O, and C–O–C groups indicated changes in the chemical environment of the polymer matrix after modification. Thermal stability was evaluated by TGA–DTA, revealing a multistage thermal degradation behavior. Hg(II) removal efficiency was examined under column conditions. Among the investigated compositions, the KrK–EXG (1:3) sorbent exhibited the highest performance, decreasing the Hg²⁺ concentration from 1.615 to 0.0742 ppb and achieving a removal efficiency of 95.4%. The --- 254 --- obtained results demonstrate the potential of the developed polyfunctional sorbent for environmentally efficient treatment of mercury- containing wastewater.

Keywords: wastewater, mercury(II) ions, epichlorohydrin, starch carbamate, polyfunctional sorbent, sorption, FTIR spectroscopy, TGA-DTA, removal efficiency, environmental performance.

Fayllar

oqova-suvlarni-simobii-ionlaridan-tozalashda-epixlorgidrin.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 02.00.00-Kimyo fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Qarshi davlat universiteti
ID 68760-1794043980
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.