Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 30 Jul 2026 | Maqola Ochiq kirish

MENTHA PIPERITA L. DORIVOR O‘SIMLIGINING YER USTKI QISMI TARKIBIDAGI AMINOKISLOTALAR MIQDORINI YUQORI SAMARALI SUYUQLIK XROMATOGRAFIYASI (YuSSX) USULIDA ANIQLASH.

Tog‘ayev A.A., Termiz iqtisodiyot va servis universiteti Tibbiyot fakulteti Tabiiy fanlar kafedrasi o‘qituvchisi
Islomov A.X., O‘zR FA Bioorganik kimyo instituti katta ilmiy xodim
O'zbekcha

MENTHA PIPERITA L. DORIVOR O‘SIMLIGINING YER USTKI QISMI TARKIBIDAGI AMINOKISLOTALAR MIQDORINI YUQORI SAMARALI SUYUQLIK XROMATOGRAFIYASI (YuSSX) USULIDA ANIQLASH.

Annotatsiya. Annotatsiya: Ushbu tadqiqotning maqsadi Mentha piperita L. (yalpiz) dorivor o‘simligining Surxondaryo viloyatida o‘suvchi yer ustki qismi tarkibidagi aminokislotalarning sifat va miqdor tarkibini yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (YuSSX) usuli yordamida aniqlashdan iborat. Tadqiqot uchun o‘simlik namunalari 2025-yil may oyida Surxondaryo viloyatidan yig‘ildi. Tahlillar Agilent Technologies 1200 Series yuqori samarali suyuqlik xromatografi yordamida amalga oshirildi. Natijada o‘simlik tarkibida jami 20 ta aminokislota aniqlandi va ularning umumiy miqdori 45,962 mg/g quruq o‘simlik xomashyosini tashkil etdi. Aniqlangan aminokislotalar orasida asparagin (11,636 mg/g), arginin (8,340 mg/g), glisin (5,164 mg/g), alanin (3,841 mg/g) va tirozin (3,575 mg/g) ustunlik qildi. Shuningdek, serin, treonin, glutamin, sistein, fenilalanin, valin, gistidin va boshqa aminokislotalar ham aniqlandi. Olingan natijalar Mentha piperita L. o‘simligining biologik faol aminokislotalarga boy tabiiy manba ekanligini hamda farmatsevtika, nutrasevtika va funksional oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishda istiqbolli dorivor xomashyo sifatida foydalanish mumkinligini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston hududida o‘suvchi Mentha piperita L. o‘simligining aminokislotalar tarkibi bo‘yicha yangi ilmiy ma'lumotlarni taqdim etadi va dorivor o‘simlik xomashyosini standartlashtirish hamda sifat nazoratini takomillashtirish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Kalit so'zlar: Kalit so‘zlar:Mentha piperita L.; yalpiz; dorivor o‘simlik; aminokislotalar; yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (YuSSX); Agilent Technologies 1200 Series; fitokimyoviy tahlil; biologik faol moddalar; Surxondaryo viloyati; farmakognoziya.

Русский

ОПРЕДЕЛЕНИЕ АМИНОКИСЛОТ В НАДЗЕМНОЙ ЧАСТИ ЛЕКАРСТВЕННОГО РАСТЕНИЯ MENTHA PIPERITA L. МЕТОДОМ ВЫСОКОЭФФЕКТИВНОЙ ЖИДКОСТНОЙ ХРОМАТОГРАФИИ (ВЭЖХ).

Аннотация. Аннотация: Целью данного исследования было определение качественного и количественного состава аминокислот в надземной части лекарственного растения Mentha piperita L. (мята перечная), произрастающего в Сурхандарьинской области, с использованием метода высокоэффективной жидкостной хроматографии (ВЭЖХ). Образцы растений для исследования были собраны в Сурхандарьинской области в мае 2025 года. Анализы проводились с использованием высокоэффективной жидкостной хроматографии Agilent Technologies серии 1200. В результате в растении было идентифицировано в общей сложности 20 аминокислот, их суммарное количество составило 45,962 мг/г сухого растительного сырья. Среди идентифицированных аминокислот преобладали аспарагин (11,636 мг/г), аргинин (8,340 мг/г), глицин (5,164 мг/г), аланин (3,841 мг/г) и тирозин (3,575 мг/г). Также были обнаружены серин, треонин, глутамин, цистеин, фенилаланин, валин, гистидин и другие аминокислоты. Полученные результаты указывают на то, что Mentha piperita L. является богатым природным источником биологически активных аминокислот и может быть использована в качестве перспективного лекарственного сырья в производстве фармацевтических препаратов, нутрицевтиков и функциональных пищевых продуктов. Результаты исследования предоставляют новые научные данные об аминокислотном составе Mentha piperita L., произрастающей в Узбекистане, и служат научной основой для стандартизации и улучшения контроля качества лекарственного растительного сырья.

Ключевые слова: Ключевые слова: Mentha piperita L.; мята; лекарственное растение; аминокислоты; высокоэффективная жидкостная хроматография (ВЭЖХ); Agilent Technologies 1200 Series; фитохимический анализ; биологически активные вещества; Сурхандарьянская область; фармакогнозия.

English

DETERMINATION OF AMINO ACIDS IN THE ABOVE-GROUND PART OF THE MEDICINAL PLANT MENTHA PIPERITA L. BY HIGH-PERFORMANCE LIQUID CHROMATOGRAPHY (HPLC) METHOD

Abstract. Abstract: The aim of this study was to determine the qualitative and quantitative composition of amino acids in the above-ground part of the medicinal plant Mentha piperita L. (peppermint) growing in the Surkhandarya region using the high-performance liquid chromatography (HPLC) method. Plant samples for the study were collected from the Surkhandarya region in May 2025. The analyses were carried out using Agilent Technologies 1200 Series high-performance liquid chromatography. As a result, a total of 20 amino acids were identified in the plant, and their total amount was 45.962 mg/g of dry plant raw material. Among the identified amino acids, asparagine (11.636 mg/g), arginine (8.340 mg/g), glycine (5.164 mg/g), alanine (3.841 mg/g) and tyrosine (3.575 mg/g) prevailed. Serine, threonine, glutamine, cysteine, phenylalanine, valine, histidine and other amino acids were also detected. The results obtained indicate that Mentha piperita L. is a rich natural source of biologically active amino acids and can be used as a promising medicinal raw material in the production of pharmaceuticals, nutraceuticals and functional food products. The results of the study provide new scientific data on the amino acid composition of Mentha piperita L. growing in Uzbekistan and serve as a scientific basis for standardization and improvement of quality control of medicinal plant raw materials.

Keywords: Keywords: Mentha piperita L.; mint; medicinal plant; amino acids; high-performance liquid chromatography (HPLC); Agilent Technologies 1200 Series; phytochemical analysis; biologically active substances; Surkhandarya region; pharmacognosy.

Fayllar

mentha-piperita-l-dorivor-osimligining-yer-ustki-qismi-tar.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 30 Jul 2026
Tashkilot Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
ID 66417-1785427490
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar
Scopus: 60014013300