Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

BOʻLAJAK PEDAGOGLARDA GʻOYAVIY-MAFKURAVIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISH PEDAGOGIK MUAMMO SIFATIDA

Xoʻjaqulov Oybek Aloxonovich, Namangan davlat universiteti tadqiqotchisi
Namangan, Oʻzbekiston
O'zbekcha

BOʻLAJAK PEDAGOGLARDA GʻOYAVIY-MAFKURAVIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISH PEDAGOGIK MUAMMO SIFATIDA

Annotatsiya. Maqolada boʻlajak pedagoglarda gʻoyaviy-mafkuraviy kompetentlikni rivojlantirish masalasi mustaqil pedagogik muammo sifatida tahlil qilinadi. Muallif mazkur kompetentlikni muayyan qarashlar majmuini qabul qilish emas, balki gʻoyaviy mazmunni tushunish, tahlil qilish, baholash va oʻquvchilarning dunyoqarashi shakllanishiga pedagogik koʻmak koʻrsatish qobiliyati sifatida talqin qiladi. Tadqiqotda kompetentlikning besh komponentli tuzilmasi asoslanib, muammoning toʻrt qiyinchiligi – tushuncha noaniqligi, indoktrinatsiya xavfi, baholash murakkabligi va deklarativ hamda real daraja oʻrtasidagi uzilish – aniqlanadi. Shuningdek, samarasiz yondashuvlarning tipologiyasi yaratilib, taʼlim va indoktrinatsiyani farqlashning toʻrt mezoni shakllantiriladi. Xulosada kompetentlik tayyor xulosalarni uzatish emas, mustaqil tahlil qobiliyatini shakllantirish orqali rivojlanishi asoslab beriladi.

Kalit so'zlar: gʻoyaviy-mafkuraviy kompetentlik, boʻlajak pedagog, dunyoqarash, indoktrinatsiya, tanqidiy tahlil, mafkuraviy immunitet, bahsli masalalar, qadriyatlar tarbiyasi, pedagogik muammo, oliy pedagogik taʼlim.

Русский

РАЗВИТИЕ ИДЕЙНО-МИРОВОЗЗРЕНЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ У БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ КАК ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ ПРОБЛЕМА

Аннотация. В статье проблема развития идейно-мировоззренческой компетентности у будущих педагогов анализируется как самостоятельная педагогическая проблема. Автор интерпретирует данную компетентность не как принятие определённой совокупности взглядов, а как способность понимать, анализировать и оценивать идейное содержание и оказывать педагогическую поддержку формированию мировоззрения учащихся. Обосновывается пятикомпонентная структура компетентности, выявляются четыре трудности проблемы – понятийная неопределённость, риск индоктринации, сложность оценивания и разрыв между декларативным и реальным уровнями. Создаётся типология неэффективных подходов, формулируются четыре критерия разграничения образования и индоктринации. В заключении обосновывается, что компетентность развивается не передачей готовых выводов, а формированием способности к самостоятельному анализу.

Ключевые слова: идейно-мировоззренческая компетентность, будущий педагог, мировоззрение, индоктринация, критический анализ, идеологический иммунитет, спорные вопросы, воспитание ценностей, педагогическая проблема, высшее педагогическое образование.

English

DEVELOPING IDEOLOGICAL AND WORLDVIEW COMPETENCE IN FUTURE TEACHERS AS A PEDAGOGICAL PROBLEM

Abstract. The article analyses the development of ideological and worldview competence in future teachers as an independent pedagogical problem. The author interprets this competence not as the acceptance of a particular set of views but as the ability to understand, analyse and evaluate ideological content and to provide pedagogical support for the formation of pupilsʼworldview. A five- component structure of the competence is substantiated, and four difficulties of the problem are identified: conceptual vagueness, the risk of indoctrination, the complexity of assessment, and the gap between the declarative and the real level. A typology of ineffective approaches is created, and four criteria distinguishing education from indoctrination are formulated. In conclusion, it is substantiated that the competence develops not through the transmission of ready-made conclusions but through the formation of the capacity for independent analysis.

Keywords: ideological and worldview competence, future teacher, worldview, indoctrination, critical analysis, ideological immunity, controversial issues, value education, pedagogical problem, higher pedagogical education.

Fayllar

bolajak-pedagoglarda-goyaviy-mafkuraviy-kompetentlikni-riv.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Namangan davlat universiteti
ID 61230-1794044965
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.