Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada O‘zbekistonda Monilinia (Honey) turkumiga mansub fitopatogen zamburug‘larning o‘rganilish tarixi, tarqalishi va xo‘jayin o‘simliklari tahlil qilindi. N.G. Zaprometov, P.N. Golovin, T. Karimov, M.Sh. Sag‘dullayeva, B.A. Xasanov hamda keyingi tadqiqotchilarning Monilinia turlari bo‘yicha ilmiy ishlari umumlashtirildi. Shuningdek, 2026-yilda Qarshi shahri sharoitida mevali daraxtlarda olib borilgan dala kuzatuvlari natijalari keltirildi. Behi namunalarida Monilinia laxa ga xos makro- va mikromorfologik belgilar, jumladan, gialin gifalar, konidioforlar va zanjirsimon joylashgan bir hujayrali konidiyalar kuzatildi. Olingan natijalar Qashqadaryo viloyatida monilioz kasalligini o‘rganish va monitoring qilish uchun muhim ahamiyatga ega.
Kalit so'zlar: Monilinia, Monilinia laxa, Monilinia fructigena, monilioz, fitopatogen zamburug‘lar, mevali daraxtlar, behi, konidiya, mikromorfologiya, Qashqadaryo.
Аннотация. В данной статье анализируется история изучения, распространения и растений-хозяев фитопатогенных грибов рода Monilinia (Мед) в Узбекистане. Обобщены научные работы Н.Г. Запрометова, П.Н. Головина, Т. Каримова, М.Ш. Сагдуллаевой, Б.А. Хасанова и последующих исследователей видов Monilinia. Также представлены результаты полевых наблюдений, проведенных на плодовых деревьях в городе Карши в 2026 году. В образцах айвы были обнаружены макро- и микроморфологические признаки, характерные для Monilinia laxa, включая гиалиновые гифы, конидиеносцы и одноклеточные конидии, расположенные цепочками. Полученные результаты важны для изучения и мониторинга монилиоза в Кашкадарьинской области.
Ключевые слова: Monilinia, Monilinia laxa, Monilinia fructigena, монилиоз, фитопатогенные грибы, плодовые деревья, конидии, микроморфология, Кашкадарья.
Abstract. This article analyzes the history of the study, distribution, and host plants of phytopathogenic fungi of the genus Monilinia (Honey) in Uzbekistan. It summarizes the scientific works of N.G. Zaprometov, P.N. Golovin, T. Karimov, M.Sh. Sagdullaeva, B.A. Hasanov, and subsequent researchers of Monilinia species. The results of field observations conducted on fruit trees in the city of Karshi in 2026 are also presented. Macro- and micromorphological features characteristic of Monilinia laxa, including hyaline hyphae, conidiophores, and unicellular conidia arranged in chains, were detected in quince samples. The results obtained are important for the study and monitoring of moniliosis in the Kashkadarya region.
Keywords: Monilinia, Monilinia laxa, Monilinia fructigena, moniliosis, phytopathogenic fungi, fruit trees, conidia, micromorphology, Kashkadarya.