Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Maqolada sugʻoriladigan tipik boʻz tuproqlarda turli oʻsimlik biomassalarining gumusning fraksion-guruh tarkibiga taʼsiri oʻrganildi. Tuproqdagi umumiy uglerod, gumin va fulvo kislotalar, ularning nisbati hamda gidrolizlanadigan va gidrolizlanmaydigan moddalar tarkibidagi oʻzgarishlar tahlil qilindi. Turli oʻsimlik biomassalarining tuproq organik moddasi shakllanishiga taʼsiri qiyosiy baholandi. Olingan natijalar biomassaning turi gumusning guruh va fraksion tarkibiga sezilarli taʼsir koʻrsatishini koʻrsatdi.
Kalit so'zlar: sugʻoriladigan tipik boʻz tuproq, oʻsimlik biomassasi, gumus, gumin kislotalar, fulvo kislotalar, organik uglerod, Cgk:Cfk, GM:GUM, gumifikatsiya.
Аннотация. Аннотация В статье изучено влияние различных растительных биомасс на фракционно-групповой состав гумуса орошаемых типичных серозёмов. Проанализированы изменения общего углерода, гуминовых и фульвокислот, их соотношения, а также гидролизуемых и негидролизуемых веществ. Проведена сравнительная оценка влияния различных видов растительной биомассы на формирование органического вещества почвы. Полученные результаты показывают, что вид растительной биомассы существенно влияет на групповое и фракционное строение гумуса.
Ключевые слова: орошаемый типичный серозём, растительная биомасса, гумус, гуминовые кислоты, фульвокислоты, органический углерод, Cgk:Cfk, GM:GUM.
Abstract. The article examines the effect of different plant biomasses on the fractional-group composition of humus in irrigated typical serozems. Changes in total carbon, humic and fulvic acids, their ratio, and hydrolysable and non-hydrolysable substances were analyzed. The effects of different plant biomass types on soil organic matter formation were comparatively assessed. The results show that the type of plant biomass has a significant effect on the group and fractional composition of soil humus.
Keywords: irrigated typical serozem, plant biomass, humus, humic acids, fulvic acids, organic carbon, Cgk:Cfk, GM:GUM.