Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu ishda termik oksidlangan SiO₂/Si(111) tagliklarda magnetron changlatish qurilmasining DC va RF rejimlarida olingan niobiy (Nb) yupqa plyonkalarining elektrofizik xossalari tadqiq qilindi. Namunalarning kristall tuzilishi rentgen difraksiyasi (XRD) usuli yordamida baholandi, elektrofizik parametrlari esa Hall effekti asosidagi HMS-5000 qurilmasi yordamida Van der Pau usuli yordamida aniqlandi. Tok–kuchlanish (I–V) xarakteristikalari, elektr o’tkazuvchanlik, solishtirma elektr qarshilik hamda zaryad tashuvchilar harakatchanligining temperaturaga bog’liqligi qiyosiy ravishda tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari magnetron changlatish rejimi Nb yupqa plyonkalarining elektr xossalariga sezilarli ta’sir ko’rsatishini ko’rsatdi. XRD tahlili RF rejimida olingan plyonkalarning kristallanish darajasi yuqoriroq ekanligini tasdiqladi. Hall effekti o’lchovlari esa RF magnetron changlatish usulida tayyorlangan namunalarda elektr o’tkazuvchanlik va zaryad tashuvchilar harakatchanligi ortishi, solishtirma elektr qarshilik esa kamayishini ko’rsatdi. Olingan natijalar RF magnetron changlatish usuli elektrofizik parametrlari yaxshilangan Nb yupqa plyonkalarini olish uchun samaraliroq texnologik rejim ekanligini tasdiqlaydi.
Kalit so'zlar: niobiy, Nb yupqa plyonkalari, SiO₂/Si(111) taglik, DC magnetron changlatish, RF magnetron changlatish, Hall effekti, Van der Pau usuli, elektr o’tkazuvchanlik, solishtirma elektr qarshilik, zaryad tashuvchilar harakatchanligi.
Аннотация. В данной работе исследованы электрофизические свойства тонких пленок ниобия (Nb), полученных на термически окисленных подложках SiO₂/Si(111) методами DC и RF магнетронного распыления. Кристаллическая структура образцов была исследована методом рентгеновской дифракции (XRD), а электрофизические параметры определены методом Ван дер Пау с использованием установки HMS-5000 для измерения эффекта Холла. Проведен сравнительный анализ вольт-амперных (I–V) характеристик, электрической проводимости, удельного электрического сопротивления, а также зависимости подвижности носителей заряда от температуры. Результаты исследования показали, что режим магнетронного распыления оказывает существенное влияние на электрические свойства тонких пленок Nb. Рентгенодифракционный анализ подтвердил более высокую степень кристалличности пленок, полученных методом RF магнетронного распыления. Измерения эффекта Холла показали, что образцы, полученные методом RF магнетронного распыления, характеризуются более высокой электрической проводимостью и подвижностью носителей заряда, а также меньшим удельным электрическим сопротивлением по сравнению с образцами, полученными методом DC магнетронного распыления. Полученные результаты подтверждают, что RF магнетронное распыление является более эффективным технологическим режимом для получения тонких пленок Nb с улучшенными электрофизическими свойствами.
Ключевые слова: ниобий, тонкие пленки Nb, подложка SiO₂/Si(111), DC магнетронное распыление, RF магнетронное распыление, эффект Холла, метод Ван дер Пау, электрическая проводимость, удельное электрическое сопротивление, подвижность носителей заряда.
Abstract. In this study, the electrophysical properties of niobium (Nb) thin films deposited on thermally oxidized SiO₂/Si(111) substrates by DC and RF magnetron sputtering were investigated. The crystal structure of the deposited films was characterized by X-ray diffraction (XRD), while their electrophysical parameters were determined using the Van der Pauw method with an HMS-5000 Hall Effect Measurement System. The current–voltage (I–V) characteristics, electrical conductivity, electrical resistivity, and the temperature dependence of charge carrier mobility were comparatively analyzed. The experimental results demonstrated that the magnetron sputtering mode has a significant influence on the electrophysical properties of Nb thin films. XRD analysis confirmed a higher degree of crystallinity in the films deposited by the RF magnetron sputtering mode. Hall effect measurements further revealed that the RF-deposited films exhibited higher electrical conductivity and charge carrier mobility, together with lower electrical resistivity, compared with those prepared by the DC mode. These findings indicate that RF magnetron sputtering is a more effective deposition mode for producing Nb thin films with improved electrophysical properties.
Keywords: niobium, Nb thin films, SiO₂/Si(111) substrate, DC magnetron sputtering, RF magnetron sputtering, Hall effect, Van der Pauw method, electrical conductivity, electrical resistivity, charge carrier mobility.