Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Mazkur maqolada ijtimoiy rivojlanish konsepsiyalarini tahlil qilishda xolistik, parsial va integrativ yondashuvlarning metodologik imkoniyatlari oʻrganiladi. Butun va qism munosabati, ijtimoiy tizimning koʻp qatlamli tuzilishi, alohida sohalar dinamikasi hamda ularni yagona konseptual modelda sintezlash masalalari tahlil qilinadi. Postindustrial jamiyat va maʼnaviy- ekologik sivilizatsiyaga oid qarashlar integrativ yondashuvning amaliy-nazariy ifodasi sifatida koʻrib chiqiladi. Tahlillar asosida ijtimoiy rivojlanishni bir sohaning ustuvorligi orqali emas, iqtisodiy, texnologik, ijtimoiy, maʼnaviy va ekologik omillarning oʻzaro taʼsiri asosida anglash metodologik jihatdan samarali ekani asoslanadi.
Kalit so'zlar: Ijtimoiy rivojlanish, xolizm, parsializm, integrativ yondashuv, butun va qism, postindustrial jamiyat, axborot jamiyati, maʼnaviy-ekologik sivilizatsiya, ijtimoiy tizim, metodologiya.
Аннотация. В данной статье исследуются методологические возможности холистического, парциального и интегративного подходов в анализе концепций социального развития. Анализируются соотношение целого и части, многоуровневая структура социальной системы, динамика отдельных сфер, а также вопросы их синтеза в единой концептуальной модели. Представления о постиндустриальном обществе и духовно-экологической цивилизации рассматриваются как практико-теоретическое выражение интегративного подхода. На основе проведенного анализа обосновывается методологическая эффективность понимания социального развития не через приоритет одной сферы, а через взаимодействие экономических, технологических, социальных, духовных и экологических факторов.
Ключевые слова: социальное развитие, холизм, парциализм, интегративный подход, целое и часть, постиндустриальное общество, информационное общество, духовно-экологическая цивилизация, социальная система, методология.
Abstract. This article examines the methodological potential of holistic, partial and integrative approaches in the analysis of social development concepts. It considers the relationship between the whole and its parts, the multi-layered structure of the social system, the dynamics of particular spheres, and the problem of synthesising them within a single conceptual model. Views on post- industrial society and on spiritual-ecological civilisation are treated as a practical and theoretical expression of the integrative approach. On the basis of the analysis, it is argued that it is methodologically more effective to understand social development not through the primacy of a single sphere, but through the interaction of economic, technological, social, spiritual and ecological factors.
Keywords: social development, holism, partialism, integrative approach, whole and part, post-industrial society, information society, spiritual-ecological civilisation, social system, methodology.