Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada oliy taʼlimning raqamli ekotizimi sharoitida boʻlajak filologlarning transprofessional kross- madaniy kompetensiyasini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish masalasi koʻrib chiqilgan. Tadqiqotning dolzarbligi Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan raqamlashtirish islohotlari, filolog-mutaxassislarga qoʻyilayotgan transprofessional talablar hamda mavjud metodik taʼminotning ushbu ehtiyojlarga toʻliq javob bermasligi bilan izohlanadi. Tadqiqot maqsadi — Hymes, Canale va Swain, Byram, Deardorff hamda Hofstedening nazariy modellariga, shuningdek Godwin-Jones, Warschauer va Chapellening raqamli taʼlim texnologiyalari borasidagi ishlariga tayangan holda, kross-madaniy kompetensiyaning transprofessional komponentini rivojlantiruvchi bosqichli metodikani ishlab chiqish va uning samaradorligini eksperimental tekshirishdan iborat. Tadqiqotda aralash metodologiya — sifat tahlili va pedagogik eksperiment (dastlabki va yakuniy diagnostika) qoʻllanildi, tajribada 64 nafar boʻlajak filolog talaba (nazorat va tajriba guruhlari) ishtirok etdi. Natijalar tajriba guruhida barcha kompetensiya komponentlari, ayniqsa "savoir sʼengager" va raqamli-transprofessional komponentlar boʻyicha statistik ahamiyatli oʻsish kuzatilganini koʻrsatdi. Ishlab chiqilgan toʻrt bosqichli metodika (diagnostik, integrativ-raqamli, madaniyatlararo simulyatsion va reflektiv bosqichlar) oliy taʼlim muassasalarining ingliz tili va tarjimashunoslik yoʻnalishlari oʻquv dasturlariga tatbiq etilishi mumkin.
Kalit so'zlar: transprofessional kompetensiya; kross-madaniy kommunikatsiya; raqamli taʼlim ekotizimi; boʻlajak filologlar; interkulturaliy kompetensiya; metodika; pedagogik eksperiment.
Аннотация. В статье рассматривается проблема совершенствования методики развития транспрофессиональной кросс-культурной компетенции будущих филологов в условиях цифровой экосистемы высшего образования. Актуальность исследования обусловлена цифровыми реформами в Узбекистане и недостаточной методической разработанностью транспрофессиональных требований к филологам. Цель работы — на основе моделей Хаймса, Канале и Свейна, Байрама, Дардорф и Хофстеде, а также исследований Годвин-Джонса, Уоршауэра и Чапелл в области цифровых образовательных технологий, разработать поэтапную методику и экспериментально проверить её эффективность. Использована смешанная методология: качественный анализ и педагогический эксперимент с участием 64 студентов (контрольная и экспериментальная группы). Результаты показали статистически значимый рост по всем компонентам компетенции в экспериментальной группе, особенно по компонентам "savoir sʼengager" и цифро-транспрофессиональной компетенции. Разработанная четырёхэтапная методика может быть внедрена в учебные программы направлений английского языка и переводоведения.
Ключевые слова: транспрофессиональная компетенция; кросс-культурная коммуникация; цифровая образовательная экосистема; будущие филологи; межкультурная компетенция; методика; педагогический эксперимент.
Abstract. This article addresses the improvement of methodology for developing transprofessional cross-cultural competence among prospective philologists within the digital ecosystem of higher education. The relevance of the study is grounded in Uzbekistanʼs ongoing digitalization reforms and the insufficient methodological grounding of transprofessional requirements placed on philology graduates. The aim of the research is to develop a staged methodology, informed by the theoretical models of Hymes, Canale and Swain, Byram, Deardorff, and Hofstede, together with the digital-education scholarship of Godwin-Jones, Warschauer, and Chapelle, and to --- 1097 --- experimentally verify its effectiveness. A mixed-methods design was employed, combining qualitative content analysis with a pedagogical experiment (pre- and post-diagnostics) involving 64 prospective philology students divided into control and experimental groups. The findings revealed statistically significant gains across all competence components in the experimental group, most notably in the "savoir sʼengager" component and in digitally mediated transprofessional competence. The resulting four-stage methodology — diagnostic, integrative-digital, intercultural-simulation, and reflective stages — is proposed for implementation in English language and translation studies curricula.
Keywords: transprofessional competence; cross-cultural communication; digital educational ecosystem; prospective philologists; intercultural competence; methodology; pedagogical experiment.