Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Fusarium turkumiga mansub zamburugʻlar don ekinlarining ildiz chirishi va boshoq fuzariozini keltirib chiqaradigan hamda xavfli mikotoksinlar ishlab chiqaradigan fitopatogenlar hisoblanadi. Mahalliy shtammlarni aniq tur darajasida identifikatsiya qilish va filogenetik tavsiflash fitosanitariya nazorati hamda chidamlilikka erishish selektsiyasi uchun muhim ahamiyatga ega. Maqolada Oʻzbekistonning kuzgi bugʻdoyzorlaridan ajratib olingan Fusarium acuminatum va Fusarium equiseti zamburugʻizolyatlarining molekulyar-genetik identifikatsiyasi va filogenetik tahlili natijalari keltirilgan. ITS va TEF1-α genlarining oʻzgaruvchan ketma-ketliklarini PZR-amplifikatsiya qilish va sekvenirlash asosida nukleotid ketma-ketliklari aniqlandi hamda NCBI GenBank xalqaro maʼlumotlar bazasiga joylashtirildi (aktsessiya raqamlari PZ194281, PZ194410, PZ194414, --- 543 --- PZ194422, PZ194660). MEGA 12 dasturida Maximum Likelihood usuli yordamida oʻtkazilgan filogenetik tahlil Oʻzbekiston izolyatlarining jahon etalon shtammlari bilan yuqori darajadagi gomologiyasini (98–100%) tasdiqladi.
Kalit so'zlar: Fusarium acuminatum, Fusarium equiseti, kuzgi bugʻdoy, PZR, ITS-region, TEF1-α, GenBank, MEGA 12, Maximum Likelihood, filogenetik tahlil, Oʻzbekiston.
Аннотация. Грибы рода Fusarium являются опасными фитопатогенами, вызывающими корневые гнили и фузариоз колоса зерновых культур, а также продуцирующими опасные микотоксины. Точная видовая идентификация и филогенетическая характеристика локальных штаммов необходимы для фитосанитарного контроля и селекции на устойчивость. В статье приведены результаты молекулярно-генетической идентификации и филогенетического анализа изолятов грибов Fusarium acuminatum и Fusarium equiseti, выделенных из пораженных растений озимой пшеницы в Узбекистане. На основе ПЦР-амплификации и секвенирования вариабельных участков генов ITS и TEF1-α были определены нуклеотидные последовательности штаммов и депонированы в международную базу данных NCBI GenBank (акцессионные номера PZ194281, PZ194410, PZ194414, PZ194422, PZ194660). Филогенетический анализ, проведенный методом Maximum Likelihood в программе MEGA 12, подтвердил высокую гомологию (98–100%) узбекских изолятов с референсными мировыми штаммами.
Ключевые слова: Fusarium acuminatum, Fusarium equiseti, озимая пшеница, ПЦР, ITS-регион, TEF1-α, GenBank, MEGA 12, Maximum Likelihood, филогенетический анализ, Узбекистан.
Abstract. Fungi of the genus Fusarium are dangerous phytopathogens causing root rot and head blight in cereal crops, as well as producing hazardous mycotoxins. Accurate species identification and phylogenetic characterization of local strains are essential for phytosanitary monitoring and breeding for resistance. The article presents the results of molecular-genetic identification and phylogenetic analysis of Fusarium acuminatum and Fusarium equiseti isolates obtained from infected winter wheat plants in Uzbekistan. Based on PCR amplification and sequencing of variable regions of the ITS and TEF1-α genes, nucleotide sequences were determined and deposited into the NCBI GenBank database (accession numbers PZ194281, PZ194410, PZ194414, PZ194422, PZ194660). Phylogenetic analysis performed using the Maximum Likelihood method in MEGA 12 confirmed high sequence identity (98–100%) between the Uzbek isolates and global reference strains.
Keywords: Fusarium acuminatum, Fusarium equiseti, winter wheat, PCR, ITS region, TEF1-α, GenBank, MEGA 12, Maximum Likelihood, phylogenetic analysis, Uzbekistan.