Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada dorivor Ferula foetidissima Regel & Schmalh. turining bargi morfo-anatomik jihatdan oʻrganildi. Aniqlanishicha, mazkur turning bargi kseromorf tuzilishga ega boʻlib, bir qatorli, tashqi devori qalinlashgan va kutikula bilan qoplangan epiderma, izolateral tipli mezofill, yaxshi rivojlangan ustunsimon va asosiy parenxima, kollateral oʻtkazuvchi toʻplamlar, mexanik toʻqimalar hamda ajratma kanallar bilan tavsiflanadi. Sekretor tizim va himoya toʻqimalarining rivojlanganligi turning qurgʻoqchil muhitga moslashuvi bilan birga, uning dorivorlik xususiyatlari bilan ham bogʻliq ekani koʻrsatildi. Aniqlangan belgilar dorivor xom-ashyoni diagnostika qilishda va turning adaptiv imkoniyatlarini baholashda qoʻllanishi mumkin.
Kalit so'zlar: Ferula foetidissima, adaptatsiya, ajratma kanallar, barg anatomiyasi, dorivor oʻsimlik, kseromorf belgi.
Аннотация. В статье приведены данные по изучению морфолого-анатомического строения листа Ferula foetidissima Regel & Schmalh. — лекарственного вида рода Ferula L. Установлено, что лист данного вида характеризуется ксероморфным строением: однослойной эпидермой с утолщенной наружной стенкой, покрытой кутикулой, изолатеральным мезофиллом, хорошо развитыми палисадной и основной паренхимой, коллатеральными проводящими пучками, механическими тканями и секреторными вместилищами. Показано, что развитие секреторной системы и защитных тканей связано как с адаптацией к засушливым условиям, так и с лекарственной ценностью растения. Выявленные анатомические признаки могут быть использованы в диагностике сырья и при изучении адаптивного потенциала вида.
Ключевые слова: Ferula foetidissima, адаптация, анатомия листа, ксероморфность,лекарственное растение, секреторные вместилища.
Abstract. This article presents data on the morpho-anatomical structure of the leaf of Ferula foetidissima Regel & Schmalh., a medicinal species of the genus Ferula L. The leaf was found to possess a xeromorphic structure characterized by a single-layered epidermis with thickened outer walls covered by cuticle, isolateral mesophyll, well-developed palisade and ground parenchyma, collateral vascular bundles, mechanical tissues, and secretory ducts. It is shown that the development of the secretory system and protective tissues is related both to adaptation to arid environments and to the medicinal value of the species. The revealed anatomical characters can be used for raw material diagnostics and for assessing the adaptive potential of the species.
Keywords: Ferula foetidissima, adaptation, leaf anatomy, medicinal plant, secretory ducts, xeromorphy.