Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Maqolada zamonaviy oliy taʼlim sharoitida talabalarning bilishga qiziqishini rivojlantirishning nazariy asoslari va pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi bilishga qiziqish, oʻquv motivatsiyasi va intellektual faollik oʻrtasidagi munosabatni aniqlashtirish hamda qiziqishning davomiyligini qoʻllab-quvvatlovchi pedagogik shartlarni asoslashdan iborat. Maqsadli tanlangan ilmiy manbalarning tushunchaviy, qiyosiy va tanqidiy tahlili amalga oshirilgan. Tahlil natijasida oʻquv mazmunining shaxsiy-kasbiy ahamiyati, mazmunli tanlov, asoslangan intellektual murakkablik, hamkorlikdagi fikrlash, rivojlantiruvchi fikr-mulohaza va refleksiyaning oʻzaro aloqadorligi ochib berilgan. Vaziyatli faollik bilan mavzuga mustaqil qayta murojaat qilishga tayyorlik farqlangan. Qiziqishni baholashda talabaning subyektiv munosabati, oʻquv faoliyati mahsullari va vaqt davomida kuzatiladigan xatti-harakatlarni birgalikda oʻrganish taklif etilgan. Xulosalar nazariy xususiyatga ega boʻlib, ularni muayyan taʼlim muhitida empirik tekshirish zarurati koʻrsatilgan.
Kalit so'zlar: bilishga qiziqish, oʻquv motivatsiyasi, oliy taʼlim, vaziyatli qiziqish, individual qiziqish, intellektual faollik, mustaqil taʼlim, pedagogik qoʻllab-quvvatlash, rivojlantiruvchi baholash, refleksiya.
Аннотация. В статье рассматриваются теоретические основания и педагогические возможности развития познавательного интереса студентов в условиях современного высшего образования. Цель исследования заключается в уточнении взаимосвязи познавательного интереса, учебной мотивации и интеллектуальной активности, а также в обосновании педагогических условий поддержания интереса. Применены концептуальный, сравнительный и критический анализ целенаправленно отобранных научных источников. Раскрыта взаимосвязь личностно-профессиональной значимости учебного содержания, осмысленного выбора, обоснованной интеллектуальной сложности, совместного рассуждения, развивающей обратной связи и рефлексии. Разграничены ситуативная активность и готовность самостоятельно возвращаться к изучаемой теме. Предложено оценивать интерес на основе сочетания самоотчётов студентов, анализа результатов учебной деятельности и повторных наблюдений. Выводы имеют теоретический характер и требуют эмпирической проверки в конкретной образовательной среде.
Ключевые слова: познавательный интерес, учебная мотивация, высшее образование, ситуативный интерес, индивидуальный интерес, интеллектуальная активность, самостоятельное обучение, педагогическая поддержка, формирующее оценивание, рефлексия.
Abstract. This article examines the theoretical foundations and pedagogical opportunities for developing studentsʼinterest in learning in contemporary higher education. The study aims to clarify the relationships among interest, learning motivation, and intellectual engagement and to substantiate pedagogical conditions that may sustain interest. Conceptual, comparative, and critical analyses were applied to purposively selected scholarly sources. The analysis identifies connections among the personal and professional relevance of learning content, meaningful choice, appropriately challenging tasks, collaborative reasoning, formative feedback, and reflection. Situational engagement is distinguished from studentsʼwillingness to re-engage independently with a topic. The article proposes combining student self-reports, learning products, and repeated behavioural observations when assessing interest. The conclusions are theoretical and require empirical investigation in specific educational settings.
Keywords: interest in learning, learning motivation, higher education, situational interest, individual interest, intellectual engagement, independent learning, pedagogical support, formative assessment, reflection.