Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Mazkur maqolada boʻlajak boshlangʻich taʼlim oʻqituvchilarining refleksiv kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda refleksiya, refleksiv kompetensiya, kasbiy-pedagogik faoliyat hamda boʻlajak oʻqituvchining kasbiy rivojlanishi tushunchalarining mazmun-mohiyati, ularning oʻzaro aloqadorligi va zamonaviy pedagogik taʼlim tizimidagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, kompetensiyaviy, shaxsga yoʻnaltirilgan, faoliyatga asoslangan va refleksiv yondashuvlar asosida boʻlajak boshlangʻich taʼlim oʻqituvchilarida oʻz pedagogik faoliyatini tahlil qilish, baholash, mavjud muammolarni aniqlash, pedagogik qarorlarni asoslash hamda kasbiy faoliyatini takomillashtirish koʻnikmalarini rivojlantirish mexanizmlari asoslab berilgan. Pedagogik amaliyot, refleksiv topshiriqlar, pedagogik vaziyatlarni tahlil qilish, portfolio, oʻz-oʻzini baholash va oʻzaro baholash kabi vositalardan samarali foydalanish orqali boʻlajak oʻqituvchilarning kasbiy oʻzini anglash, mustaqil qaror qabul qilish va pedagogik faoliyat natijalarini tanqidiy baholash imkoniyatlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari refleksiv kompetensiyani rivojlantirish boʻlajak boshlangʻich taʼlim oʻqituvchilarining kasbiy- pedagogik mahoratini shakllantirishning muhim omillaridan biri ekanligini koʻrsatadi.
Kalit so'zlar: refleksiya, refleksiv kompetensiya, boʻlajak oʻqituvchi, boshlangʻich taʼlim, kasbiy-pedagogik kompetensiya, pedagogik mahorat, kasbiy rivojlanish, refleksiv yondashuv, oʻz-oʻzini baholash, pedagogik amaliyot, pedagogik faoliyat, kompetensiyaviy yondashuv.
Аннотация. В статье представлен научно-теоретический и практический анализ педагогических возможностей развития рефлексивной компетентности будущих учителей начального образования. В исследовании раскрываются содержание и сущность понятий рефлексии, рефлексивной компетентности, профессионально-педагогической деятельности и профессионального развития будущего учителя, а также их взаимосвязь и значение в современной системе педагогического образования. Кроме того, на основе компетентностного, личностно-ориентированного, деятельностного и рефлексивного подходов обоснованы механизмы развития у будущих учителей начального образования умений анализировать и оценивать собственную педагогическую деятельность, выявлять существующие проблемы, обосновывать педагогические решения и совершенствовать профессиональную деятельность. Раскрыты возможности развития профессионального самосознания, самостоятельного принятия решений и критической оценки результатов педагогической деятельности будущих учителей посредством эффективного использования педагогической практики, рефлексивных заданий, анализа педагогических ситуаций, портфолио, самооценивания и взаимооценивания. Результаты исследования показывают, что развитие рефлексивной компетентности является одним из важных факторов формирования профессионально-педагогического мастерства будущих учителей начального образования.
Ключевые слова: рефлексия, рефлексивная компетентность, будущий учитель, начальное образование, профессионально-педагогическая компетентность, педагогическое мастерство, профессиональное развитие, рефлексивный подход, самооценивание, педагогическая практика, педагогическая деятельность, компетентностный подход..
Abstract. This article provides a scientific-theoretical and practical analysis of the pedagogical opportunities for developing the reflective competence of pre-service primary school teachers. The study examines the content and essence of the concepts of reflection, --- 1276 --- reflective competence, professional-pedagogical activity, and professional development of pre-service teachers, as well as their interrelationship and significance within the modern system of teacher education. In addition, based on competency-based, learner- centered, activity-based, and reflective approaches, the article substantiates mechanisms for developing pre-service primary school teachersʼabilities to analyze and evaluate their pedagogical activities, identify existing problems, justify pedagogical decisions, and improve their professional practice. The study highlights the possibilities of enhancing pre-service teachersʼprofessional self-awareness, independent decision-making, and critical evaluation of pedagogical activity outcomes through the effective use of pedagogical practice, reflective tasks, analysis of pedagogical situations, portfolios, self-assessment, and peer assessment. The findings indicate that the development of reflective competence is one of the important factors in shaping the professional and pedagogical mastery of pre-service primary school teachers.
Keywords: reflection, reflective competence, pre-service teacher, primary education, professional-pedagogical competence, pedagogical mastery, professional development, reflective approach, self-assessment, pedagogical practice, pedagogical activity, competency-based approach.