Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

CdTe–SnO₂ ASOSIDAGI YORUGʻLIKKA SEZGIR GAZ RAZRYADLI TIZIMNING FOTOELEKTRIK XARAKTERISTIKALARI

Utamuradova Sharifa Bekmuradovna, Yarimoʻtkazgichlar fizikasi va mikroelektronika ilmiy-tadqiqot instituti direktori
Xaydarov Bunyodbek Zokirjon oʻgʻli, Fargʻona davlat texnika universiteti assistenti
O'zbekcha

CdTe–SnO₂ ASOSIDAGI YORUGʻLIKKA SEZGIR GAZ RAZRYADLI TIZIMNING FOTOELEKTRIK XARAKTERISTIKALARI

Annotatsiya. Tadqiqotimizda xlor bilan legirlangan poluizolyator monokristall tellurid kadmiy fotoqabulqilgichga ega gaz razryadli tizimning (GRT) fotoelektrik xarakteristikalari keltirilgan. Xona haroratida 80 va 200 Torr qoldiq bosimlarda volt-amper hamda vatt-amper tavsiflari oʻlchangan hamda vismut plyonkasi uchun D(H) sensitometrik bogʻlanishlar olingan. Tadqiqotimizning Volt-amper tavsiflarning boshlangʻich qismidagi anomal uchastka razryad oraligʻini chegaralovchi slyuda tirqishining perimetri boʻylab yuzaga keladigan sirtiy teshilish bilan bogʻliqligi koʻrsatildi va bu hodisani bartaraf etuvchi konstruksiya qoʻllanildi. Vatt- amper tavsiflari esa yorugʻlik intensivligining 3·10⁻⁶–3·10⁻³ Vt/sm² oraligʻida chiziqli ekanligi aniqlandi; GRTning optik sezgirligi 10⁻⁶ Vt/sm², ekspozitsiya boʻyicha sezgirligi esa 10⁻³ J/sm² ni tashkil etdi. Nikel va oltin kontaktlar taqqoslanib, nikel kontakt tizimda kattaroq tok berishi qayd qilindi.

Kalit so'zlar: gaz razryadli tizim, tellurid kadmiy, fotoqabulqilgich, volt-amper tavsif, vatt-amper tavsif, sensitometrik xarakteristika, optik sezgirlik, sirtiy teshilish.

Русский

ФОТОЭЛЕКТРИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ СВЕТОЧУВСТВИТЕЛЬНОЙ ГАЗОРАЗРЯДНОЙ СИСТЕМЫ НА ОСНОВЕ CdTe–SnO₂

Аннотация. В статье приведены фотоэлектрические характеристики газоразрядной системы (ГРС) с фотоприёмником из полуизолирующего монокристаллического теллурида кадмия, легированного хлором. При комнатной температуре и остаточных давлениях 80 и 200 Торр измерены вольт-амперные и ватт-амперные характеристики, для плёнки висмута получена сенситометрическая зависимость D(H). Показано, что аномальный участок начальной части вольт-амперных характеристик связан с поверхностным пробоем вдоль периметра отверстия в слюдяной пластине, ограничивающей разрядный промежуток; применена конструкция, устраняющая это явление. Установлено, что ватт- амперные характеристики линейны в диапазоне интенсивности излучения 3·10⁻⁶–3·10⁻³ Вт/см²; оптическая чувствительность ГРС составила 10⁻⁶ Вт/см², чувствительность по экспозиции — 10⁻³ Дж/см². При сравнении никелевого и золотого контактов отмечено, что никелевый контакт обеспечивает больший ток в системе.

Ключевые слова: газоразрядная система, теллурид кадмия, фотоприёмник, вольт-амперная характеристика, ватт-амперная характеристика, сенситометрическая характеристика, оптическая чувствительность, поверхностный пробой.

English

PHOTOELECTRIC CHARACTERISTICS OF A LIGHT-SENSITIVE GAS-DISCHARGE SYSTEM BASED ON

Abstract. The paper presents the photoelectric characteristics of a gas-discharge system (GDS) with a photodetector made of semi-insulating single-crystal cadmium telluride doped with chlorine. Current-voltage and watt-ampere characteristics were measured at room temperature and residual pressures of 80 and 200 Torr, and a D(H) sensitometric curve was obtained for a bismuth film. The anomalous section in the initial part of the current-voltage curves is shown to be caused by surface breakdown along the perimeter of the aperture in the mica plate bounding the discharge gap; a design eliminating this effect was applied. The watt-ampere characteristics were found to be linear over the radiation intensity range of 3·10⁻⁶ -3·10⁻³ W/cm²; the optical sensitivity of the GDS was 10⁻⁶ W/cm² --- 203 --- and the exposure sensitivity 10⁻³ J/cm². A comparison of nickel and gold contacts showed that the nickel contact yields a higher current in the system.

Keywords: gas-discharge system, cadmium telluride, photodetector, current-voltage characteristic, watt-ampere characteristic, sensitometric characteristic, optical sensitivity, surface breakdown.

Fayllar

cdte-sno2-asosidagi-yoruglikka-sezgir-gaz-razryadli-tizimni.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 01.00.00-Fizika-matematika
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Yarimoʻtkazgichlar fizikasi va mikroelektronika ilmiy-tadqiqot instituti
ID 44407-1794043916
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.