Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

HBV INFEKSIYASINING REAL VAQT PZR DIAGNOSTIKASIDA PLAZMIDAGA ASOSLANGAN EKZOGEN ICHKI NAZORATNI TANLASH VA BAHOLASH

O.B.Alimuhamedova, Kichik ilmiy xodim, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent,
J.M.Abduraxmonov, PhD, katta ilmiy xodim, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent,
A.B.Baymirzayev, kichik ilmiy xodim, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent,
S.A.Ikramov, PhD, katta ilmiy xodim, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent,
E.G.Yusupova, k.f.d., katta ilmiy xodim, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent,
Sh.S.Azimova, b.f.d., professor, OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Toshkent, Oʻzbekiston.
O'zbekcha

HBV INFEKSIYASINING REAL VAQT PZR DIAGNOSTIKASIDA PLAZMIDAGA ASOSLANGAN EKZOGEN ICHKI NAZORATNI TANLASH VA BAHOLASH

Annotatsiya. Gepatit B virusi (HBV) DNKsini real vaqt polimeraza zanjir reaksiyasi (PZR) yordamida aniqlashda natijaning ishonchliligi butun preanalitik zanjirga bogʻliq: nuklein kislotalarning ekstraksiya jarayonida yoʻqolishi yoki reaksiyaning ingibirlanishi, ayniqsa past virus yuklamasida, yolgʻon manfiy xulosaga olib kelishi mumkin. Ishning maqsadi — dupleks real vaqt PZR tizimi uchun plazmidaga asoslangan ekzogen ichki nazoratni (IN) tanlash, uning ishchi darajasini absolyut nusxa soniga keltirish va analitik parametrlarga taʼsirini baholash. HBV markerlari boʻyicha manfiy sogʻlom donorlar (n = 10) va HBV infeksiyasi tasdiqlangan bemorlar (n = 350) plazmasi namunalari tahlil qilindi. IN sifatida Saccharomyces cerevisiae α-factor prepro sekretor signal hududidan kelib chiqqan geterologik ketma-ketlikni saqlovchi rekombinant pPICZα-asosli plazmida qoʻllanildi; u lizis eritmasi qoʻshilganidan soʻng, ekstraksiyadan oldin kiritilib, klinik DNK bilan birga «SOREX-DNA» toʻplami yordamida ajratib olindi. HBV mahsuloti FAM, IN mahsuloti JOE kanalida QuantStudio 5 platformasida qayd etildi. IN ning ishchi darajasi taxminan 100 nusxa/reaksiyani tashkil etdi; valid klinik ekstraktlarda uning oʻrtacha Cq qiymati 29,0 ± 0,4 (diapazon 28,1–29,8), validlik koʻrsatkichi esa 355/360 (98,6%) boʻldi. HBV uchun aniqlash chegarasi IN bilan ham, INsiz ham 5,15 nusxa/reaksiya (≈ 257,5 nusxa/ml) darajasida saqlanib qoldi (ΔCq = 0,12 ± 0,08; p > 0,05). Yuqori virus yuklamasida (10⁸ MB/ml) IN signali 1,1–1,8 siklga kechikdi, biroq bu HBV ning miqdoriy hisob-kitobiga taʼsir koʻrsatmadi. Shunday qilib, ekstraksiyadan oldin kiritilgan geterologik plazmida IN, nusxa soni toʻgʻri tanlanganda, jarayon darajasidagi sifat nazoratini taʼminlaydi va asosiy nishonning analitik sezgirligini pasaytirmaydi.

Kalit so'zlar: gepatit B virusi, HBV DNK, real vaqt PZR, qPCR, ichki nazorat, ekzogen nazorat, plazmida, PZR ingibitsiyasi, nuklein kislota ekstraksiyasi, molekulyar diagnostika.

Русский

ВЫБОР И ОЦЕНКА ЭКЗОГЕННОГО ВНУТРЕННЕГО КОНТРОЛЯ НА ОСНОВЕ ПЛАЗМИДЫ ДЛЯ ПЦР- ДИАГНОСТИКИ ИНФЕКЦИИ HBV В РЕАЛЬНОМ ВРЕМЕНИ

Аннотация. Надёжность выявления ДНК вируса гепатита B (HBV) методом ПЦР в реальном времени определяется всей преаналитической цепочкой, а не только стадией амплификации: потери нуклеиновых кислот при экстракции и ингибирование реакции могут приводить к ложноотрицательным результатам, особенно при низкой вирусной нагрузке. Целью работы был подбор и оценка экзогенного внутреннего контроля (ВК) на основе плазмиды для дуплексной ПЦР-системы реального времени, предназначенной для выявления ДНК HBV. Исследованы образцы плазмы здоровых доноров, отрицательных по маркёрам HBV (n = 10), и пациентов с клинически и серологически подтверждённой HBV-инфекцией (n = 350). В качестве ВК использована рекомбинантная плазмида на основе pPICZα, несущая гетерологичную последовательность из области препро-секреторного сигнала α-фактора Saccharomyces cerevisiae; ВК вносили в каждый образец сразу после добавления лизирующего буфера, до стадии экстракции, и выделяли совместно с клинической ДНК с помощью сорбционного набора «SOREX-DNA» . Продукт HBV регистрировали по каналу FAM, ВК — по каналу JOE на платформе QuantStudio 5. Перевод рабочего разведения в абсолютные единицы дал уровень ВК около 100 копий на реакцию. В валидных клинических экстрактах среднее значение Cq для ВК составило 29.0 ± 0.4 (диапазон 28.1– 29.8), доля валидных сигналов ВК — 355/360 (98,6%). Предел обнаружения HBV сохранялся на уровне 5,15 копий/реакцию (≈ 257,5 копий/мл) как с ВК, так и без него; различие Cq при низкоположительных концентрациях было статистически незначимым (ΔCq = 0.12 ± 0.08; p > 0.05). При высокой вирусной нагрузке (10⁸ МЕ/мл) Cq для ВК запаздывал на 1.1–1.8 цикла без ущерба для количественной оценки HBV и чувствительности канала FAM.

Ключевые слова: вирус гепатита B, ДНК HBV, ПЦР в реальном времени, qPCR, внутренний контроль, экзогенный контроль, плазмида, ингибирование ПЦР, экстракция нуклеиновых кислот, молекулярная диагностика.

English

SELECTION AND EVALUATION OF A PLASMID-BASED EXOGENOUS INTERNAL CONTROL FOR REAL-TIME PCR DIAGNOSIS OF HBV INFECTION

Abstract. Reliable detection of hepatitis B virus (HBV) DNA by real-time PCR depends on the entire pre-analytical chain: nucleic acid loss during extraction or reaction inhibition may produce false-negative results, particularly at low viral loads. This study aimed to select a plasmid-based exogenous internal control (IC) for a duplex real-time PCR assay detecting HBV DNA and to convert its working level into absolute copy numbers. Plasma samples from HBV-negative healthy donors (n = 10) and from patients with confirmed HBV infection (n = 350) were analysed. A recombinant pPICZα-based plasmid carrying a heterologous sequence derived from the Saccharomyces cerevisiae α-factor prepro secretory signal region was added to each sample immediately after the lysis solution, before extraction, and co-extracted with clinical DNA using the silica-sorption «SOREX-DNA» kit. HBV product was recorded in the FAM channel and the IC in the JOE channel on a QuantStudio 5 platform. The IC input was approximately 100 copies per reaction; in valid extracts the mean IC Cq was 29.0 ± 0.4 (range 28.1–29.8) and IC validity reached 355/360 (98.6%). The HBV limit of detection remained 5.15 copies/reaction (≈ 257.5 copies/mL) both with and without the IC (ΔCq = 0.12 ± 0.08; p > 0.05). At high viral loads (10⁸ IU/mL) the IC Cq was delayed by 1.1–1.8 cycles without compromising HBV quantification. A heterologous plasmid IC added before extraction therefore provides process-level quality control without degrading analytical sensitivity.

Keywords: hepatitis B virus, HBV DNA, real-time PCR, qPCR, internal control, exogenous control, plasmid, PCR inhibition, nucleic acid extraction, molecular diagnostics.

Fayllar

hbv-infeksiyasining-real-vaqt-pzr-diagnostikasida-plazmidaga.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot OʻzR FA S.Yu.Yunusov nomidagi Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti
ID 77827-1794045712
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.