Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirishning nazariy va lingvodidaktik asoslari tadqiq etiladi. Nutqni rivojlantirishdagi lingvistik va kommunikativ komponentlari tahlil qilinadi va o‘quvchilarning dars jarayonida olgan bilimlarini amaliy nutq ko‘nikmalariga aylantirishda ijodiy topshiriqlarning didaktik imkoniyatlari ochib beriladi. Nutqiy savodxonlik rivojlanishining asosiy ko‘rsatkichlari sifatida nutqning to‘g‘riligi, mazmundorligi, bog‘liqligi va kommunikativ mosligi belgilanadi. Natijada “til tizimi - ijodiy topshiriqlar - kommunikativ mazmun”dan iborat model taklif etiladi. Ushbu model boshlang‘ich sinf o‘quvchisining grammatik va leksik bilimlarini faollashtirish orqali, ularni kommunikativ vaziyatlarda qo‘llash va nutqiy savodxonlikka erishishning o‘zaro bog‘liqligini aks ettiradi.
Kalit so'zlar: boshlang‘ich sinf, nutq tili, nutq rivojlanishi, lingvodidaktika, ijodiy topshiriqlar, til bilimlari, kommunikativlik, mazmundorlik, aloqadorlik.
Аннотация. В данной статье исследуются теоретические и лингводидактические основы развития речи учащихся начальных классов. Анализируются лингвистические и коммуникативные компоненты развития речи и раскрываются дидактические возможности творческих заданий в преобразовании знаний, полученных учащимися в ходе урока, в практические речевые навыки. В качестве основных показателей развития речевой грамотности определяются правильность, содержательность, связность и коммуникативная совместимость речи. В результате предлагается модель, состоящая из “языковой системы - творческих заданий - коммуникативного содержания.” Данная модель отражает взаимосвязь использования грамматических и лексических знаний учащегося начальных классов в коммуникативных ситуациях и достижения речевой грамотности путем их активизации
Ключевые слова: начальный класс, язык речи, развитие речи, лингводидактика, творческие задания, языковые знания, коммуникативность, содержательность, связность.
Abstract. This article explores the theoretical and linguodidactic foundations of speech development in primary school students. The linguistic and communicative components of speech development are analyzed, and the didactic possibilities of creative tasks in transforming students’ knowledge acquired during the lesson into practical speech skills are revealed. As the main indicators of speech literacy development, the correctness, substance, coherence, and communicative compatibility of speech are defined. As a result, a model consisting of “linguistic system - creative tasks - communicative content” is proposed. This model reflects the relationship between using a primary school student’s grammatical and lexical knowledge in communicative situations and achieving speech literacy by activating them
Keywords: primary school, language of speech, speech development, linguodidactics, creative tasks, linguistic knowledge, communicativeness, substance, coherence