Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Mazkur maqolada ingliz va qoraqalpoq tillaridagi numerativ birliklarning struktur-semantik xususiyatlari qiyosiy-tipologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ikki til numerativ tizimining morfologik qurilishi (sodda, yasama, qoʻshma va murakkab sonlar), semantik guruhlari (sanoq, tartib, jamlovchi, taqsimlovchi, taxminiy sonlar) hamda sintaktik xususiyatlari qiyoslanadi. Tadqiqot natijalari ingliz tilining Maqolada qiyosiy-tipologik, komponent tahlili va distributiv tahlil metodlaridan foydalanilgan. fleksiyaviy-analitik xususiyati va qoraqalpoq tilining agglyutinativ tabiati numerativ birliklarning yasalish modellariga bevosita taʼsir koʻrsatishini koʻrsatadi. Maqolada qiyosiy-tipologik, komponent tahlili va distributiv tahlil metodlaridan foydalanilgan.
Kalit so'zlar: numerativ birlik, son soʻz turkumi, struktur-semantik tahlil, agglyutinatsiya, sanoq son, tartib son, jamlovchi son, qiyosiy tipologiya.
Аннотация. В данной статье анализируются структурно-семантические особенности числительных единиц английского и каракалпакского языков в сравнительно-типологическом аспекте. В исследовании сопоставляются морфологическая структура (простые, производные, сложные числительные), семантические группы (количественные, порядковые, собирательные, разделительные и приблизительные числительные), а также синтаксические особенности числительных обоих языков. Результаты показывают, что флективно-аналитический характер английского языка и агглютинативная природа каракалпакского языка непосредственно влияют на модели образования числительных единиц. В работе использованы методы сравнительно-типологического, компонентного и дистрибутивного анализа.
Ключевые слова: числительная единица, имя числительное, структурно-семантический анализ, агглютинация, количественное числительное, порядковое числительное, собирательное числительное, сравнительная типология.
Abstract. This article analyzes the structural-semantic features of numerative units in English and Karakalpak from a comparative-typological perspective. The study compares the morphological structure (simple, derivative, compound and complex numerals), semantic groups (cardinal, ordinal, collective, distributive and approximate numerals), and syntactic characteristics of the numeral system in both languages. The results demonstrate that the inflectional-analytical nature of English and the agglutinative nature of Karakalpak directly influence the word-formation models of numerative units. Comparative-typological, componential and distributional analysis methods were used in the research.
Keywords: numerative unit, numeral, structural-semantic analysis, agglutination, cardinal numeral, ordinal numeral, collective numeral, comparative typology.