Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada Namangan viloyatida koʻkalamzorlashtirishda foydalanilayotgan daraxt va butalarning taksonomik tahlili oʻrganildi. Bunda viloyatida koʻkalamzorlashtirishda 76 ta turkum, 131 ta tur va 5 ta formadan keng foydalanilayotgani maʼlum boʻldi. Ular 41 ta oilaga mansubligi, yetakchi oilalar soni 5 ta ni tashkil qilib, bunda Rosaceae, Pinaceae, Cupressaceae, Fabaceae va Caprifoliaceae lar adaptiv imkoniyatlari yuqori, turlar xilma-xilligi koʻp ekanligi maʼlum boʻldi. Foydalinayotgan assortimentlarning foydalanish sohalari boʻyicha ham tahlil amalga oshirilganda yetakchi oʻrinni koʻkalamzorlashtirish va oʻrmonchilik sohalari qamrab olgani maʼlum boʻldi. Foydalanilayotgan oʻsimliklarni introduksion muvoffaqqiyati (IMI) boʻyicha 1 dan 5 ballik shkalada baholanganda 89 % dan ortiq turlar yuqori moslashuvchanlikka, 11 % kam moslashuvchanlikka ega boʻlganligi kuzatildi.
Kalit so'zlar: Introduksiya, koʻkalamzorlashtirish, taksonomik tahlil, Namangan, daraxt, buta, manzarali, dendrologik tahlil, yashil hudud, oʻrmonchilik.
Аннотация. В данной статье проведен таксономический анализ деревьев и кустарников, используемых в озеленении региона Наманган. Установлено, что в регионе широко используются 76 родов, 131 вид и 5 форм. Они принадлежат к 41 семейству, из которых 5 являются ведущими, причем Rosaceae, Pinaceae, Cupressaceae, Fabaceae и Caprifoliaceae обладают высоким адаптивным потенциалом и большим видовым разнообразием. При анализе используемых сортов по областям применения было установлено, что ведущее место занимают области озеленения и лесоводства. При оценке успешности интродукции (УИ) используемых растений по шкале от 1 до 5 было отмечено, что более 89% видов обладают высокой адаптивностью, а 11% — низкой.
Ключевые слова: Введение, озеленение, таксономический анализ, Наманган, дерево, кустарник, декоративное растение, дендрологический анализ, зеленая зона, лесное хозяйство.
Abstract. This article presents a taxonomic analysis of the trees and shrubs used for landscaping and greening in the Namangan region. The study revealed that 76 genera, 131 species, and 5 forms are widely utilized for this purpose. These plants belong to 41 families, with five leading families—Rosaceae, Pinaceae, Cupressaceae, Fabaceae, and Caprifoliaceae—demonstrating high adaptive capacity and significant species diversity. An analysis of the areas of application showed that landscaping and forestry are the primary sectors utilizing these plant varieties. When evaluated on a 1-to-5 scale for introduction success (IS), over 89% of the species exhibited high adaptability, while 11% showed lower adaptability.
Keywords: Introduction, greening, taxonomic analysis, Namangan, tree, shrub, ornamental, dendrological analysis, green space, forestry.