Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Maqolada Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Botanika instituti Oʻzbekiston Milliy gerbariysi (TASH) fondida saqlanayotgan Eremurus M.Bieb. turkumiga oid raqamlashtirilgan kolleksiya taksonomik, geografik va tarixiy jihatdan kompleks tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida 1 921 ta gerbariy yozuvi tahlil qilindi. Namuna yozuvlarining noyob identifikatorlari tekshirilib, takroriy qiymatlar aniqlanmadi. Kolleksiya 38 turdan iborat boʻlib, eng koʻp namuna E. soogdianus (291), E. olgae (209), E. regelii (171), E. fuscus (170) va E. tianschanicus (133) turlariga toʻgʻri keladi. 1 920 ta georeferensiyalangan yozuv davlat chegaralari bilan fazoviy solishtirildi: 1 057 ta yozuv Oʻzbekiston, 310 tasi Qirgʻiziston, 250 tasi Qozogʻiston, 231 tasi Tojikiston va 66 tasi Turkmaniston hududiga toʻgʻri keldi. Yigʻimlar 1905–2021-yillarni qamrab olib, 1930-yillarda eng yuqori faollik kuzatildi (626 yozuv; 32,6%). Kollektor(lar) maydonida 497 xil kollektor yoki kollektorlar guruhi yozuvi qayd etilgan; 22 yozuvda kollektor nomaʼlum. Natijalar TASH fondidagi Eremurus kolleksiyasining Markaziy Osiyo floristikasi, taksonomiyasi, biogeografiyasi va tarixiy kolleksiya tadqiqotlari uchun yuqori ilmiy qiymatini koʻrsatadi.
Kalit so'zlar: Eremurus; Asphodelaceae; Oʻzbekiston Milliy gerbariysi; TASH; gerbariy kolleksiyasi; Markaziy Osiyo; georeferensiya; raqamlashtirish.
Аннотация. В статье проведён комплексный таксономический, географический и исторический анализ оцифрованной коллекции рода Eremurus M.Bieb., хранящейся в Национальном гербарии Узбекистана (TASH) Института ботаники Академии наук Республики Узбекистан. В рамках исследования проанализирована 1 921 гербарная запись. Повторяющихся значений уникальных идентификаторов записей не обнаружено. Коллекция включает 38 видов; наиболее пoлho пpeдctabлehы E. soogdianus (291 oбpaзeц), E. olgae (209), E. regelii (171), E. fuscus (170) и E. tianschanicus (133). Для 1 920 геореференцированных записей определена принадлежность к государствам: 1 057 записей относятся к Узбекистану, 310 — к Кыргызстану, 250 — к Казахстану, 231 — к Таджикистану и 66 — к Туркменистану. Сборы охватывают 1905– 2021 гг.; максимальная активность приходится на 1930-е годы (626 записей; 32,6%). В поле сведений о коллекторах выявлено 497 различных записей имён коллекторов или групп коллекторов, при этом в 22 случаях коллектор указан как неизвестный. Полученные результаты подтверждают высокую научную ценность коллекции Eremurus TASH для флористических, таксономических, биогеографических и историко-гербарных исследований Центральной Азии.
Ключевые слова: Eremurus; Asphodelaceae; Национальный гербарий Узбекистана; TASH; гербарная коллекция; Центральная Азия; геореференцирование; оцифровка.
Abstract. This study provides an integrated taxonomic, geographic and historical analysis of the digitized Eremurus M.Bieb. collection preserved in the National Herbarium of Uzbekistan (TASH), Institute of Botany, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan. A total of 1,921 herbarium records were analyzed. All unique record identifiers were checked and no duplicates were detected. The collection comprises 38 species, with E. soogdianus (291 records), E. olgae (209), E. regelii (171), E. fuscus (170) and E. tianschanicus (133) being the best represented. Country assignment was performed for 1,920 georeferenced records by spatial overlay with national boundaries: 1,057 records were assigned to Uzbekistan, 310 to Kyrgyzstan, 250 to Kazakhstan, 231 to Tajikistan and 66 to Turkmenistan. Collecting dates span 1905–2021, with a pronounced maximum in the 1930s (626 records; 32.6%). The collector-information field contains 497 distinct collector or collecting-team strings, including spelling variants and multi-person entries; 22 records are marked as unknown. The results demonstrate the high value of the TASH Eremurus collection for floristic, taxonomic, biogeographic and historical collection research in Central Asia.
Keywords: Eremurus; Asphodelaceae; National Herbarium of Uzbekistan; TASH; herbarium collection; Central Asia; georeferencing; digitization.