Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

QAND LAVLAGINI TUPROQDAN FOSFORLI OZIQA MODDALARNI OʻZLASHTIRISHIGA AZOTLI OʻGʻIT SHAKL VA MEʼYORLARINING TAʼSIRI

Ergashev Dilshod Tursumamatovich, Namangan davlat universiteti Biotexnoloogiya kafedrasi katta oʻqituvchisi (PhD), q.x.f.f.d.
O'zbekcha

QAND LAVLAGINI TUPROQDAN FOSFORLI OZIQA MODDALARNI OʻZLASHTIRISHIGA AZOTLI OʻGʻIT SHAKL VA MEʼYORLARINING TAʼSIRI

Annotatsiya. Ushbu maqolada takroriy ekilgan qand lavlagining tuproqdan fosforli oziqa moddalarni oʻzlashtirishiga azotli oʻgʻit shakli va meʼyorlarining taʼsiri oʻrganildi. Maʼlumki, qand lavlagi oʻsimligi oziqa moddalarga oʻta talabchan ekin hisoblanadi. Lekin fosforli oziqa moddalarini boshqa oziqa elementlariga qaraganda kamroq oʻzlashtiradi. Oʻsimlikning boshlangʻich fazasida oʻzlashtirgan umumiy fosforning miqdori ildizmevaga qaraganda bargida koʻpligi aniqlandi. Buni sababini boshlangʻich davrda ildizmevani hali toʻla shakllanmaganligi bilan izohlash mumkin. Ammo rivojlanishning keyingi davrlarida ildizmevani jadal oʻsishi boshlanganligi sababli oʻzlashtirilgan fosfor miqdori uning bargdagi miqdordan ortiq boʻlganligini, shuningdek fosforni oʻzlashtirish oldingi oydagidan 6-6,5 barobarga ortganligini taʼkidlash lozim. Bundan tashqari, fosforni oʻzlashtirilishiga oʻsimlimlikka qoʻllanilgan azotli oʻgʻitlarni turli shakllari (masalan, natriy nitrat, ammoniy nitrat, ammoniy sulfat, karbamid) va meʼyorlari ham oʻz taʼsiri koʻrsatadi. Tajribalar natijalari shuni koʻrsatdiki, azotli oʻgʻit shakllaridan ammoniy nitrat va karbamid shaklining N200 P150K200 meʼyorda qoʻllanilishi oʻsimlik tuproqdagi fosfor koʻproq oʻzlashtirishiga olib keldi.

Kalit so'zlar: qand lavlagi, mineral oʻgʻit, azotli oʻgʻit, fosforli oʻgʻit, harakatchan fosfor, oʻgʻit shakllari, natriy nitrat, ammoniy nitrat, ammoniy sulfat, karbamid, oziqa moddalar, oʻgʻit meʼyori, tuproq, oʻsimlik, oʻsish-rivojlanish, hosildorlik.

Русский

ВЛИЯНИЕ ФОРМЫ И НОРМЫ ВНЕСЕНИЯ АЗОТНЫХ УДОБРЕНИЙ НА ПОГЛОЩЕНИЕ ФОСФОРНЫХ ПИТАТЕЛЬНЫХ ВЕЩЕСТВ ИЗ ПОЧВЫ САХАРНОЙ СВЕКЛОЙ.

Аннотация. В данной статье изучается влияние форм и норм азотных удобрений на усвоение фосфорных элементов питания из почвы повторно высаженной сахарной свеклой. Известно, что сахарная свекла является очень требовательной культурой к элементам питания. Однако фосфорные элементы питания она усваивает хуже других элементов питания. Было установлено, что общее количество фосфора, усвоенного в начальной фазе развития растения, было больше в листьях, чем в корнеплоде. Это можно объяснить тем, что корнеплод в начальный период еще не был полностью сформирован. Однако следует отметить, что на более поздних стадиях развития, в связи с быстрым ростом корнеплода, количество усвоенного фосфора превышало количество в листьях, и усвоение фосфора увеличивалось в 6-6,5 раз по сравнению с предыдущим месяцем. Кроме того, на усвоение фосфора влияют также различные формы и нормы внесения азотных удобрений (например, натриевая селитра, аммиачная селитра, сульфат аммония, мочевина). Результаты опытов показали, что внесение аммиачной селитры и мочевины в дозе N200P150К200 способствовало большему усвоению растениями фосфора из почвы.

Ключевые слова: сахарная свекла, минеральное удобрение, азотное удобрение, фосфорное удобрение, подвижный фосфор, формы удобрений, натриевая селитра, аммиачная селитра, сульфат аммония, мочевина, питательные вещества, норма удобрения, почва, растение, рост и развитие, урожайность.

English

THE EFFECT OF NITROGEN FERTILIZER FORMS AND RATES ON PHOSPHORUS NUTRIENT UPTAKE FROM THE SOIL BY SUGAR BEET

Abstract. This article examines the effects of nitrogen fertilizer forms and rates on the uptake of phosphorus nutrients from the soil by replanted sugar beets. Sugar beets are known to be very demanding crops when it comes to nutrients. However, it absorbs phosphorus nutrients less effectively than other nutrients. It was found that the total amount of phosphorus absorbed during the initial phase of plant development was greater in the leaves than in the roots. This can be explained by the fact that the roots were not yet fully formed during this initial period. However, it should be noted that at later stages of development, due to the rapid growth of the root crop, the amount of absorbed phosphorus exceeded the amount in the leaves, and phosphorus absorption increased by 6-6.5 times compared to the previous month. Furthermore, phosphorus absorption is also affected by different forms and rates of nitrogen fertilizer application (e.g., sodium nitrate, ammonium nitrate, ammonium sulfate, urea). Experimental results showed that the application of ammonium nitrate and urea at a dose of N 200P150K200 promoted greater phosphorus uptake from the soil by plants.

Keywords: sugar beet, mineral fertilizer, nitrogen fertilizer, fertilizer forms, phosphorus fertilizer, mobile phosphorus, sodium nitrate, ammonium nitrate, ammonium sulfate, urea, nutrients, fertilizer rate, soil, plant, growth and development, productivity.

Fayllar

qand-lavlagini-tuproqdan-fosforli-oziqa-moddalarni-ozlashti.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Namangan davlat universiteti
ID 45985-1794045780
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar