Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu tadqiqot 1991–2026-yillarda O‘zbekistonda olib borilgan me’yoriy-huquqiy til siyosatining ingliz tili maqomiga ta’sirini diaxronik va institutsional yondashuvlar asosida tahlil qiladi. Ishning maqsadi — asosiy qonun hujjatlari (PQ-1875, PF-4947, VM-312, VM-3318, PQ-241) dinamikasini o‘rganish orqali tildan foydalanishning institutsionallashuv darajasini aniqlash hamda “Uzbek English” mahalliy varianti shakllanishi uchun asoslarni aniqlashdan iborat. Maqolada Bernard Spolski modeli va kontent-tahlilga tayangan holda, ingliz tili siyosati evolyutsiyasi uch bosqichni bosib o‘tgani ko‘rsatildi: davlat tili ustuvorligi davri (1991–2000); yashirin maqomni rejalashtirish va ommalashtirishning boshlanishi (2001–2016); tizimlashtirish hamda tilni strategik muloqot vositasiga aylantirish (2017–2026). Sertifikatlash va moddiy rag‘batlar ingliz tilini muhim lingvistik hamda iqtisodiy kapitalga aylantirgani va uning B. Kachru “Expanding Circle” doirasidan chiqib, mahalliy variantlanishiga sharoit yaratayotgani ko‘rsatib o‘tilgan.
Kalit so'zlar: til siyosati, ingliz tilining maqomi, O‘zbekiston, Uzbek English, diaxronik tahlil, B. Spolsky modeli, lingvistik kapital, yashirin maqom rejalashtirish, institutsionallashuv, me’yoriy-huquqiy hujjatlar.
Аннотация. Данное исследование анализирует влияние нормативно-правовой языковой политики, проводимой в Узбекистане в 1991–2026 годах, на статус английского языка на основе диахронического и институционального подходов. Цель работы — определить степень институционализации использования языка путем изучения динамики ключевых нормативно-правовых актов (ПП-1875, УП-4947, ПКМ-312, ПКМ-3318, ПП-241), а также выявить основы для формирования локального варианта «Uzbek English». Опираясь на модель Бернарда Спольского и контент-анализ, в статье показано, что эволюция политики в отношении английского языка прошла три этапа: период приоритета государственного языка (1991–2000); скрытое планирование статуса и начало популяризации (2001–2016); систематизация и превращение языка в стратегическое средство общения (2017–2026). Продемонстрировано, что сертификация и материальное стимулирование превратили английский язык в важный лингвистический и экономический капитал, создав условия для его локальной вариативности за пределами «Expanding Circle» Б. Качру.
Ключевые слова: языковая политика, статус английского языка, Узбекистан, Uzbek English, диахронический анализ, модель Б. Спольского, лингвистический капитал, скрытое планирование статуса, институционализация, нормативно-правовые акты.
Abstract. This study analyzes the impact of Uzbekistan's regulatory language policy from 1991 to 2026 on the status of the English language using diachronic and institutional approaches. The objective of the paper is to determine the degree of institutionalization of language use by examining the dynamics of key legislative acts (PQ-1875, PF-4947, VM-312, VM-3318, PQ-241) and to identify the foundations for the emergence of the localized variety "Uzbek English". Drawing on Bernard Spolsky's model and content analysis, the article demonstrates that the evolution of English language policy progressed through three stages: the era of state language priority (1991–2000); implicit status planning and the onset of popularization (2001–2016); and systematization alongside the transformation of the language into a strategic communication medium (2017–2026). The paper highlights that certification and financial incentives have converted English into vital linguistic and economic capital, establishing the prerequisites for its localized variation beyond B. Kachru's "Expanding Circle".
Keywords: language policy, status of English, Uzbekistan, Uzbek English, diachronic analysis, Spolsky model, linguistic capital, implicit status planning, institutionalization, regulatory documents.