Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

INTRODUKSIYA QILINGAN BERBERIS THUNBERGII DC., ENTOMOFAUNASIDA ZAYTUN QALQONDORI (PARLATORIA OLEAE (COLVÉE, 1880))NING TUTGAN OʻRNI

Xusanov Alijon Karimovich, Andijon davlat universiteti professori, biologiya fanlari doktori
Tillayeva Saidaxon Toxirjon qizi, Andijon davlat universiteti tayanch doktoranti
O'zbekcha

INTRODUKSIYA QILINGAN BERBERIS THUNBERGII DC., ENTOMOFAUNASIDA ZAYTUN QALQONDORI (PARLATORIA OLEAE (COLVÉE, 1880))NING TUTGAN OʻRNI

Annotatsiya. Ushbu tadqiqotda Andijon shahriga introduksiya qilingan Tunberg zirki (Berberis thunbergii DC.) oʻsimligida yashovchi Parlatoria oleae (Colvée, 1880) – zaytun qalqondorining uchrash koʻrsatkichlari va oʻsimlik bilan trofik aloqalari hamda ekologik nisha munosabatlari oʻrganildi. Vizual tekshirilgan 65 tup Tunberg zirki oʻsimligining 25 tupida P.oleae turiga xos yosh individlari aniqlandi (Andijon sh., 2026.08). Kuzatuvlar davomida zararlangan oʻsimliklar ulushi 38,5%ni tashkil etdi. Yosh qalqondorlar barglarning ustki (adaksial) yuzasida qayd etilib, bitta bargda urgʻochilarning kuzatilgan eng yuqori soni 2– 3 tani tashkil etdi. Olingan natijalar P. oleae turining B. thunbergii bilan trofik aloqalarini Andijon sharoitida miqdoriy jihatdan tavsiflaydi hamda turning hududdagi ozuqa oʻsimliklari doirasiga oid maʼlumotlarni toʻldiradi.

Kalit so'zlar: Berberis thunbergii, Parlatoria oleae, Diaspididae, Tunberg zirki, ozuqa oʻsimligi, Andijon.

Русский

РОЛЬ МАСЛИННОЙ ЩИТОВКИ (PARLATORIA OLEAE (COLVÉE, 1880)) В ЭНТОМОФАУНЕ ИНТРОДУЦИРОВАННОГО BERBERIS THUNBERGII DC.

Аннотация. В настоящем исследовании изучены показатели встречаемости маслинной щитовки Parlatoria oleae (Colvée, 1880), её трофические связи с интродуцированным в г. Андижан барбарисом Тунберга (Berberis thunbergii DC.), а также особенности экологической ниши вида. В результате визуального обследования 65 кустов B. thunbergii молодые особи, характерные для P. oleae, были обнаружены на 25 растениях (г. Андижан, август 2026 г.). Доля заселённых растений составила 38,5%. Молодые особи щитовки отмечались на верхней (адаксиальной) поверхности листьев, при этом максимальное наблюдаемое количество самок на одном листе составляло 2–3 особи. Полученные результаты количественно характеризуют трофическую связь P. oleae с B. thunbergii в условиях Андижана и дополняют сведения о спектре кормовых растений этого вида в регионе.

Ключевые слова: Berberis thunbergii, Parlatoria oleae, Diaspididae, барбарис Тунберга, кормовое растение, Андижан.

English

THE ROLE OF THE OLIVE SCALE (PARLATORIA OLEAE (COLVÉE, 1880)) IN THE ENTOMOFAUNA OF INTRODUCED BERBERIS THUNBERGII DC.

Abstract. This study investigated the occurrence of the olive scale, Parlatoria oleae (Colvée, 1880), its trophic association with the introduced Japanese barberry (Berberis thunbergii DC.) in Andijan, and aspects of its ecological niche. Visual examination of 65 B. thunbergii shrubs revealed juvenile individuals of P. oleae on 25 plants (Andijan, August 2026). The proportion of infested plants was 38.5%. Juvenile scale insects were recorded on the upper (adaxial) surface of the leaves, with a maximum observed density of 2–3 females per leaf. The obtained results provide a quantitative characterization of the trophic association between P. oleae and B. thunbergii under the conditions of Andijan and supplement existing information on the host-plant range of this species in the region.

Keywords: Berberis thunbergii, Parlatoria oleae, Diaspididae, Japanese barberry, host plant, Andijan.

Fayllar

introduksiya-qilingan-berberis-thunbergii-dc-entomofaunasi.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Andijon davlat universiteti
ID 44753-1794044042
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar