Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

XITOY TILIDAGI TURGʻUN BIRIKMALARNING SEMANTIK TUZILISHI: YUZAKI VA HAQIQIY MAʼNO QATLAMLARI TAHLILI

Badalbaev Dilshod Farxod oʻgʻli, Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti tayanch doktoranti
O'zbekcha

XITOY TILIDAGI TURGʻUN BIRIKMALARNING SEMANTIK TUZILISHI: YUZAKI VA HAQIQIY MAʼNO QATLAMLARI TAHLILI

Annotatsiya. Mazkur maqolada xitoy tilidagi turgʻun birikmalar (xiguanyongyu 习惯用语)ning semantik tuzilishi ikki asosiy qatlam — yuzaki maʼno va haqiqiy maʼno — nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Xitoy tilshunosligidagi turli ilmiy yondashuvlar (Sun Weizhang, Wen Duanzheng, Fu Huaiqing, Liu Shuxin, Jia Yande) qiyosiy tarzda koʻrib chiqilib, ularning umumiy nazariy negizga ega ekanligi asoslanadi. Tadqiqot natijasida turgʻun birikmalarning haqiqiy maʼnosi ikki komponentdan — asosiy maʼno va qoʻshimcha maʼno (semantik tus)dan — tashkil topishi aniqlanadi hamda semantik tusning olti turi (emotsional, munosabat, baholovchi, obrazli, uslubiy, registr) zamonaviy audiovizual korpus misollari asosida yoritiladi. Tadqiqot xitoy-oʻzbek qiyosiy frazeologiyasi va tarjimashunosligi uchun amaliy ahamiyatga ega.

Kalit so'zlar: xiguanyongyu, turgʻun birikma, yuzaki maʼno, haqiqiy maʼno, semantik tus, asosiy maʼno, qoʻshimcha maʼno, chengyu, guanyongyu, kognitiv semantika.

Русский

СЕМАНТИЧЕСКАЯ СТРУКТУРА УСТОЙЧИВЫХ СОЧЕТАНИЙ КИТАЙСКОГО ЯЗЫКА: АНАЛИЗ СЛОЁВ ПОВЕРХНОСТНОГО И ДЕЙСТВИТЕЛЬНОГО ЗНАЧЕНИЯ

Аннотация. В статье анализируется семантическая структура устойчивых сочетаний китайского языка (xiguanyongyu) с точки зрения двух основных слоёв — поверхностного и действительного значения. Рассматриваются подходы ведущих китайских лингвистов и устанавливается, что действительное значение состоит из основного значения и дополнительного значения (семантической окраски), выделяются шесть типов семантической окраски на материале современного аудиовизуального корпуса.

Ключевые слова: xiguanyongyu, устойчивое сочетание, поверхностное значение, действительное значение, семантическая окраска, когнитивная семантика.

English

THE SEMANTIC STRUCTURE OF CHINESE FIXED EXPRESSIONS: AN ANALYSIS OF THE SURFACE AND REAL MEANING LAYERS

Abstract. This article analyzes the semantic structure of Chinese habitual expressions (xiguanyongyu) through two fundamental layers — surface meaning and real meaning. Comparative approaches by leading Chinese linguists (Sun Weizhang, Wen Duanzheng, Fu Huaiqing, Liu Shuxin, Jia Yande) are examined, demonstrating their shared theoretical foundation. The study establishes that the real meaning of these units consists of a rational (core) meaning and an additional semantic tint, and identifies six types of semantic tint (emotional, attitudinal, evaluative, imagistic, stylistic, and register) illustrated with examples from a modern audiovisual corpus. The findings hold practical value for Chinese–Uzbek comparative phraseology and translation studies.

Keywords: xiguanyongyu, fixed expression, surface meaning, real meaning, semantic tint, rational meaning, additional meaning, chengyu, guanyongyu, cognitive semantics.

Fayllar

xitoy-tilidagi-turgun-birikmalarning-semantik-tuzilishi-yu.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 10.00.00-Filologiya fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti
ID 17148-1794044514
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar