Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 30 Sep 2026 | Maqola Ochiq kirish

OGʻIR ATLETIKA BILAN SHUGʻULLANUVCHI SPORTCHILARDA KARDIO-RESPIRATOR TIZIM FUNKSIONAL HOLATINI FUNKSIONAL SINAMALAR YORDAMIDA BAHOLASH VA ME’YORLASH

Boqiyeva Gulnoza Habibullayevna, Alfraganus University nodavlat oliy ta’lim tashkiloti, Toshkent, Oʻzbekiston, b.f.b.f.d. (PhD)
O'zbekcha

OGʻIR ATLETIKA BILAN SHUGʻULLANUVCHI SPORTCHILARDA KARDIO-RESPIRATOR TIZIM FUNKSIONAL HOLATINI FUNKSIONAL SINAMALAR YORDAMIDA BAHOLASH VA ME’YORLASH

Annotatsiya. Maqolada 30 nafar ogʻir atletikachi sportchida kardio-respirator tizimning funksional holatini baholash natijalari keltirilgan. Tekshirishda pulsometriya, tonometriya, spirometriya hamda Shtange, Genche, Rozental va Shafranovskiy funksional sinamalari qoʻllanildi. Dastlabki tekshiruvda tekshiriluvchilarning 20 %ida taxikardiya, 16,7 %ida gipertoniya (sh tanga koʻtarishdagi yuqori statik yuklamalar ta’sirida), 10,0 %ida gipotoniya, 13,3 %ida oʻpkaning tiriklik sigʻimining (OʻTS) pastligi aniqlandi. Guruh boʻyicha OʻTS oʻrtacha 3850,0 ± 120,5 ml, Genche sinamasi 31,2 ± 2,15 s, Shtange sinamasi 56,4 ± 2,80 s ni tashkil etdi. Shafranovskiy sinamasida intensiv shtanga koʻtarish yuklamasidan soʻng OʻTS oʻrtacha 6,4 %ga pasaydi, Rozental sinamasining besh oʻlchovi davomida koʻrsatkichning bosqichma-bosqich pasayishi 23,3 % sportchida kuzatildi. Qoʻllanilgan pedagogik, tibbiy va psixologik qayta tiklash vositalari natijasida tadqiqot yakunida nafas olish tizimining funksional sinamalariga javob reaksiyalari 63,3 % sportchida «a’lo», qolgan 36,7 %ida me’yor koʻrsatkichlarida baholandi.

Kalit so'zlar: kardio-respirator tizim, funksional sinamalar, Shtange, Genche, Rozental, Shafranovskiy, oʻpkaning tiriklik sigʻimi, ogʻir atletika, tibbiy-pedagogik nazorat.

Русский

ОЦЕНКА И НОРМИРОВАНИЕ ФУНКЦИОНАЛЬНОГО СОСТОЯНИЯ КАРДИОРЕСПИРАТОРНОЙ СИСТЕМЫ У СПОРТСМЕНОВ-ТЯЖЕЛОАТЛЕТОВ С ПОМОЩЬЮ ФУНКЦИОНАЛЬНЫХ ПРОБ

Аннотация. В статье приведены результаты оценки функционального состояния кардиореспираторной системы у 30 тяжелоатлетов. Применялись пульсометрия, тонометрия, спирометрия, а также функциональные пробы Штанге, Генча, Розенталя и Шафрановского. При первичном обследовании тахикардия выявлена у 20% обследованных, гипертония (под воздействием высоких статических нагрузок при подъеме штанги) - у 16,7%, гипотония - у 10,0%, низкая жизненная емкость легких (ЖЕЛ) - у 13,3%. Средняя ЖЕЛ по группе составила 3850,0 ± 120,5 мл, проба Генча - 31,2 ± 2,15 с, проба Штанге - 56,4 ± 2,80 с. В пробе Шафрановского после интенсивной нагрузки по подъему штанги ЖЕЛ снизилась в среднем на 6,4%, а постепенное снижение показателя на протяжении пяти измерений пробы Розенталя наблюдалось у 23,3% спортсменов. В результате примененных педагогических, медицинских и психологических восстановительных мероприятий в конце исследования реакция на функциональные пробы дыхательной системы оценена как «отличная» у 63,3% и как норма у 36,7% спортсменов.

Ключевые слова: кардиореспираторная система, функциональные пробы, Штанге, Генча, Розенталь, Шафрановский, жизненная емкость легких, тяжелая атлетика, медико-педагогический контроль.

English

ASSESSMENT AND STANDARDISATION OF THE FUNCTIONAL STATE OF THE CARDIORESPIRATORY SYSTEM IN WEIGHTLIFTERS USING FUNCTIONAL TESTS

Abstract. The article presents the results of assessing the functional state of the cardiorespiratory system in 30 weightlifters. Pulse measurement, blood pressure measurement, spirometry, and the Shtange, Genche, Rozental, and Shafranovskiy functional tests were applied. At the initial examination, tachycardia was found in 20% of the subjects, hypertension (due to high static loads during weightlifting) in 16.7%, hypotension in 10.0%, and a low vital capacity of the lungs (VC) in 13.3%. The group mean VC was 3850.0 ± 120.5 ml, the Genche test was 31.2 ± 2.15 s, and the Shtange test was 56.4 ± 2.80 s. In the Shafranovskiy test, after intensive weightlifting load, VC decreased by 6.4% on average, and a gradual decline across the five measurements of the Rozental test was observed in 23.3% of the athletes. As a result of the applied pedagogical, medical, and psychological recovery measures, at the end of the study the response to the functional tests of the respiratory system was rated “excellent” in 63.3% of the athletes and within the normal range in the remaining 36.7%.

Keywords: cardiorespiratory system, functional tests, Shtange, Genche, Rozental, Shafranovskiy, vital capacity of the lungs, weightlifting, medical-pedagogical control.

Fayllar

ogir-atletika-bilan-shugullanuvchi-sportchilarda-kardio-re.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 30 Sep 2026
Tashkilot Alfraganus University
ID 40311-1791917362
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.