Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 21 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

SAMARQAND SHAHRI URBANOFLORASINING BIOMORFOLOGIK TAHLILI

G‘ofurova Gulxayo Shavkat qizi , https://orcid.org/0009-0001-3044-8557, Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti, Tayanch doktorant
O'zbekcha

SAMARQAND SHAHRI URBANOFLORASINING BIOMORFOLOGIK TAHLILI

Annotatsiya. Maqolada Samarqand shahri urbanoflorasida aniqlangan o‘simlik turlarining biomorfologik tarkibi va hayotiy shakllar bo‘yicha taqsimlanishi tahlil qilingan. Tadqiqot materiallari 2024–2026-yillarda Samarqand shahri hududida olib borilgan dala kuzatuvlari asosida shakllantirildi. Urbanoflorada qayd etilgan turlarning biomorfologik tahlili I.G. Serebryakovning ekologik-morfologik tasnifi asosida amalga oshirildi. Tadqiqotning hozirgi bosqichida 334 tur tahlil qilinib, ular daraxt, buta va butacha, yarimbuta va yarimbutacha, ko‘p yillik hamda bir–ikki yillik o‘simliklar guruhlariga ajratildi. Natijalarga ko‘ra, Samarqand shahri urbanoflorasida o‘tsimon hayotiy shakllar, ayniqsa bir–ikki yillik turlar ustunlik qilishi aniqlandi. Ko‘p yillik turlar ham urbanofloraning muhim tarkibiy qismini tashkil etdi. Avtoxton va adventiv komponentlarning biomorfologik spektri alohida tahlil qilinib, Samarqand shahri ko‘rsatkichlari Buxoro urbanoflorasi bilan qiyoslandi. Avtoxton komponentlarda biomorfologik tarkibning o‘xshashligi kuzatilgan bo‘lsa, adventiv komponentlarda ayrim farqlar aniqlandi. Andijon urbanoflorasining Raunkiaer tasnifi asosida olingan natijalari qo‘shimcha misol sifatida ko‘rib chiqildi. Olingan natijalar Samarqand urbanoflorasining biomorfologik tuzilishida qisqa hayot sikliga ega o‘simliklarning muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: Samarqand, urbanoflora, biomorfologik tahlil, hayotiy shakllar, avtoxton turlar, adventiv turlar, Serebryakov tasnifi.

Русский

БИОМОРФОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ УРБАНОФЛОРЫ ГОРОДА САМАРКАНДА

Аннотация. В статье проведён биоморфологический анализ видов растений, выявленных в урбанофлоре города Самарканда, и рассмотрено их распределение по жизненным формам. Материал исследования сформирован на основе полевых наблюдений, проведённых на территории Самарканда в 2024–2026 гг. Биоморфологический анализ зарегистрированных видов выполнен согласно эколого-морфологической классификации И.Г. Серебрякова. На современном этапе исследования проанализировано 334 вида растений, которые были распределены на деревья, кустарники и кустарнички, полукустарники и полукустарнички, многолетние, а также одно- и двулетние растения. Установлено, что в урбанофлоре Самарканда преобладают травянистые жизненные формы, особенно одно- и двулетние виды. Многолетние растения также составляют значительную часть исследуемой флоры. Отдельно проанализированы биоморфологические спектры автохтонного и адвентивного компонентов, а полученные показатели сопоставлены с данными по урбанофлоре города Бухары. Для автохтонных компонентов выявлено общее сходство биоморфологической структуры, тогда как в составе адвентивных компонентов отмечены определённые различия. Данные по урбанофлоре Андижана, полученные на основе классификации Раункиера, рассмотрены как дополнительный пример. Результаты исследования показывают значительную роль растений с коротким жизненным циклом в формировании биоморфологической структуры урбанофлоры Самарканда.

Ключевые слова: Ключевые слова: Самарканд, урбанофлора, биоморфологический анализ, жизненные формы, автохтонные виды, адвентивные виды, классификация Серебрякова.

English

BIOMORPHOLOGICAL ANALYSIS OF THE URBAN FLORA OF SAMARKAND CITY

Abstract. The article presents a biomorphological analysis of plant species recorded in the urban flora of Samarkand City and examines their distribution among major life-form groups. The study is based on field observations conducted in Samarkand during 2024–2026. The biomorphological characteristics of the recorded species were assessed according to the ecological-morphological classification of I.G. Serebryakov. At the current stage of the study, 334 plant species were analysed and assigned to trees, shrubs and dwarf shrubs, semi-shrubs and subshrubs, perennial plants, and annual-biennial plants. The results showed a clear predominance of herbaceous life forms in the urban flora of Samarkand, with annual-biennial species occupying the leading position. Perennial species also represented an important component of the flora. The biomorphological spectra of the autochthonous and adventive components were analysed separately, and the results obtained for Samarkand were compared with those reported for the urban flora of Bukhara. The autochthonous components showed a generally similar biomorphological structure, whereas certain differences were observed in the adventive components. Data on the urban flora of Andijan, analysed according to Raunkiaer’s classification, were considered as an additional example. The results indicate that short-lived plant species play an important role in shaping the biomorphological structure of the urban flora of Samarkand.

Keywords: Samarkand, urban flora, biomorphological analysis, life forms, autochthonous species, adventive species, Serebryakov classification.

Fayllar

samarqand-shahri-urbanoflorasining-biomorfologik-tahlili.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 21 Aug 2026
Tashkilot Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
ID 58039-1787326284
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.