Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. ushbu maqolada kauzativlikni o‘rganishni qo‘llab-quvvatlovchi kontseptual asosning metodologik sharhi keltirilgan. Unda tadqiqot amaliyotida muntazam ravishda aralashtirib yuboriladigan to‘rtta mohiyat o‘rtasida izchil farqlash zarurligi asoslanadi: ontologik va mantiqiy-falsafiy kategoriya sifatida kauzativik, kognitiv-semantik kategoriya sifatida kauzativlik, denotativ darajadagi birlik sifatida kauzativ vaziyat va sabab tilning funksional-semantik kategoriyasi sifatida ko‘rib chiqilgan.
Kalit so'zlar: kauzativik, sabab, kauzatsiya, kauzativ vaziyat, kauzator, kauzat, funktsional-semantik maydon, morfologik kauzativ, kuch dinamikasi, rus tili, o‘zbek tili.
Аннотация. Статья представляет собой методологический обзор понятийного аппарата, обслуживающего изучение каузативности. Обосновывается необходимость последовательного разграничения четырёх сущностей, в исследовательской практике регулярно смешиваемых: причинности как онтологической и логико-философской категории, каузации как категории когнитивно-семантической, каузативной ситуации как единицы денотативного уровня и каузативности как функционально-семантической категории языка.
Ключевые слова: каузативность, причинность, каузация, каузативная ситуация, каузатор, каузат, функционально-семантическое поле, морфологический каузатив, силовая динамика, русский язык, узбекский язык.
Abstract. This paper offers a methodological review of the conceptual apparatus underpinning research into causativity. It argues for a consistent distinction between four entities that research practice regularly conflates: causality as an ontological and logico-philosophical category, causation as a cognitive-semantic category, the causative situation as a unit of the denotative level, and causativity as a functional-semantic category of language.
Keywords: causativity, causality, causation, causative situation, causer, causee, functional-semantic field, morphological causative, force dynamics, Russian language, Uzbek language.