Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida oʻquvchilarning Davlat ta’lim standarti (DTS) talablari darajasida bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtira olmaslik holatlari, ularning asosiy sabablari hamda mavjud pedagogik muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqotda darslarni oʻzlashtirmaslikka ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, jumladan, oʻquvchilarning individual qiziqishlari, salomatlik holati, motivatsiya yetishmasligi, ta’lim jarayonining notoʻgʻri tashkil etilishi kabi faktorlarning roli yoritilgan. Shuningdek, past oʻzlashtiruvchi oʻquvchilar bilan ishlashda oʻqituvchining metodik va kasbiy kompetentligining ahamiyati, differensial ta’limga oʻtish zarurati, loyihalash metodi, refleksiv yondashuv va tizimli boshqaruvning ta’lim samaradorligini oshirishdagi oʻrni ilmiy asoslangan. Maqolada refleksiv koʻnikmalarni shakllantirishning pedagogik mexanizmlari, oʻqituvchi va oʻquvchi refleksiv faoliyatining farqlari hamda jarayonni tashkil etish bosqichlari yoritilib, samaradorlikni ta’minlovchi tamoyillar tizimli tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari ta’lim sifatini oshirish, past oʻzlashtiruvchilikning oldini olish va raqobatbardosh bitiruvchilarni tayyorlashda yangicha yondashuvlarning joriy etilishi zarurligini koʻrsatadi.
Kalit so'zlar: past oʻzlashtirish, Davlat ta’lim standarti, bilim-koʻnikma-malakalar, differensial ta’lim, individual yondashuv, motivatsiya, pedagogik refleksiya, refleksiv koʻnikmalar, loyihalash metodi, tizimli yondashuv, ta’lim samaradorligi, oʻquvchi faoliyati, psixologik tashxis, pedagogik kompetentlik, dars intizomi
Аннотация. В данной статье анализируются причины, по которым учащиеся общеобразовательных школ не достигают требуемого уровня знаний, умений и навыков в соответствии с государственными образовательными стандартами. Исследование раскрывает внутренние и внешние факторы, влияющие на низкую успеваемость, такие как индивидуальные интересы, состояние здоровья, недостаточная мотивация, неэффективная организация учебного процесса и педагогические трудности. Подчеркивается значимость профессиональной и методической компетентности учителя, необходимость дифференцированного обучения, применения проектного метода, рефлексивного подхода и системного управления для повышения качества образования. В статье представлены педагогические механизмы формирования рефлексивных навыков, различия рефлексивной деятельности учащихся и педагогов, а также этапы организации данного процесса. Полученные выводы подтверждают необходимость внедрения современных подходов для повышения эффективности обучения, предупреждения низкой успеваемости и подготовки конкурентоспособных выпускников.
Ключевые слова: низкая успеваемость, государственный образовательный стандарт, знания–умения–навыки, дифференцированное обучение, индивидуальный подход, мотивация, педагогическая рефлексия, рефлексивные навыки, проектный метод, системный подход, эффективность обучения, учебная деятельность, психологическая диагностика, педагогическая компетентность, дисциплина на уроке
Abstract. This article examines the factors contributing to students’ inability to achieve the required levels of knowledge, skills, and competencies defined by the State Educational Standards in general education schools. The study identifies internal and external influences on low academic performance, including individual interests, health conditions, lack of motivation, ineffective instructional organization, and pedagogical barriers. The article emphasizes the importance of teachers’ methodological and professional competence, the implementation of differentiated instruction, the use of project-based learning, reflective practices, and systematic management to improve educational outcomes. Furthermore, it outlines the pedagogical mechanisms for developing reflective skills, highlights the distinctions between teacher and learner reflection, and describes the stages of organizing reflective activities. The findings demonstrate the necessity of integrating innovative approaches to enhance learning effectiveness, prevent underachievement, and prepare competitive and capable graduates.
Keywords: low academic performance, State Educational Standards, knowledge–skills–competencies, differentiated instruction, individual approach, motivation, pedagogical reflection, reflective skills, project-based method, systemic approach, educational effectiveness, learner activity, psychological diagnostics, teacher competence, classroom discipline