Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 26 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

MARKAZIY OSIYO SIANOBAKTERIYALARINING O'RGANILISH TARIXI, ZAMONAVIY HOLATI VA EKOLOGIK ISTIQBOLLARI

Sadikova Olima Zoxid qizi, UBS da stajor-o'qituvchi
To'xtaboyeva Yulduzxon Abdusattorovna, KIUT Namangan filiali biologiya fanlari doktori (DSc),
O'zbekcha

MARKAZIY OSIYO SIANOBAKTERIYALARINING O'RGANILISH TARIXI, ZAMONAVIY HOLATI VA EKOLOGIK ISTIQBOLLARI

Annotatsiya. Ushbu maqolada Markaziy Osiyo (O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston) ekotizimlarida sianobakteriyalarni o‘rganish tarixi, zamonaviy tadqiqot yo‘nalishlari va ekologik istiqbollari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotlarda XX asr boshlaridagi floristik izlanishlardan tortib zamonaviy molekulyar-genetik va biotexnologik tadqiqotlargacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari yoritilgan. Mintaqaviy algologiya maktablarining tuproq unumdorligini oshirish, sho‘rlangan va degradatsiyaga uchragan yerlarni bioremediatsiya qilishdagi hissasi baholanadi. Shuningdek, iqlim o‘zgarishi va Orol dengizi inqirozi sharoitida sianobakteriyalarning biomeliorativ salohiyati hamda zamonaviy biotexnologiyalardagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari Markaziy Osiyoda algologik tadqiqotlarning asosiy rivojlanish bosqichlari va kelgusidagi ustuvor yo‘nalishlarini umumlashtiradi.

Kalit so'zlar: sianobakteriyalar, Markaziy Osiyo, algologiya tarixi, Nostoc, Phormidium, arid ekotizimlar, sho‘rlanish, bioremediatsiya, molekulyar genetika.

Русский

История изучения цианобактерий Центральной Азии, современное состояние и экологические перспективы

Аннотация. В статье представлен системный анализ истории изучения, современных направлений исследований и экологических перспектив цианобактерий в экосистемах Центральной Азии (Узбекистан, Казахстан, Кыргызстан, Таджикистан и Туркменистан). Рассмотрены основные этапы развития исследований -от флористических работ начала XX века до современных молекулярно-генетических и биотехнологических исследований. Оценён вклад региональных альгологических школ в повышение плодородия почв и биоремедиацию засолённых и деградированных земель. Проанализированы биомелиоративный потенциал цианобактерий в условиях изменения климата и кризиса Аральского моря, а также их значение для современной биотехнологии. Результаты исследования обобщают основные этапы развития альгологических исследований в Центральной Азии и определяют приоритетные направления дальнейших исследований.

Ключевые слова: цианобактерии, Центральная Азия, история альгологии, Nostoc, Phormidium, аридные экосистемы, засоление, биоремедиация, молекулярная генетика.

English

History of Cyanobacteria Research in Central Asia, Current Status, and Ecological Prospects

Abstract. This article presents a systematic analysis of the history of research, current research trends, and ecological prospects of cyanobacteria in the ecosystems of Central Asia (Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, and Turkmenistan). The major stages in the development of cyanobacterial research are examined, from floristic studies conducted in the early twentieth century to contemporary molecular-genetic and biotechnological investigations. The contribution of regional phycological schools to improving soil fertility and to the bioremediation of saline and degraded lands is evaluated. The biomeliorative potential of cyanobacteria under climate change and the environmental crisis of the Aral Sea, as well as their significance for modern biotechnology, are analyzed. The results summarize the major stages in the development of phycological research in Central Asia and identify priority directions for future studies.

Keywords: cyanobacteria, Central Asia, history of phycology, Nostoc, Phormidium, arid ecosystems, salinization, bioremediation, molecular genetics.

Fayllar

markaziy-osiyo-sianobakteriyalarining-organilish-tarixi-za.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 03.00.00-Biologiya fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 26 Aug 2026
Tashkilot NamDU
ID 34525-1787725666
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.