Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Annotatsiya. Mazkur maqolada fransuz va o‘zbek tillaridagi vestimentar leksikaning leksik-semantik xususiyatlari qiyosiy aspektda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ikki tilda kiyim-kechak nomlarini shakllantiruvchi leksik birliklarning semantik tuzilishini aniqlash, ularni leksik-semantik guruhlarga ajratish, denotativ va konnotativ komponentlarini tavsiflash hamda fransuz va o‘zbek tillarida mazkur leksik qatlamning umumiy va milliy-o‘ziga xos jihatlarini belgilashdan iborat. Tadqiqot materialini fransuz va o‘zbek tillaridagi bosh kiyim, ustki kiyim, tana kiyimi, pastki kiyim, oyoq kiyimi hamda kiyimga aloqador aksessuar nomlari tashkil etadi. Tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy-tahliliy, komponent, distributiv, kontekstual va lingvomadaniy tahlil metodlaridan foydalanildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, har ikki tilda vestimentar birliklar umumiy semantik kategoriyalarni shakllantirsa-da, ularning ichki differensial semalari, tarixiy-madaniy konnotatsiyalari, nominativ imkoniyatlari va qo‘llanish doiralari o‘zaro farqlanadi. Fransuz tilida zamonaviy moda, material, fason, funksional xususiyat va stilistik differensiallashuv bilan bog‘liq birliklarning faolligi kuzatilsa, o‘zbek tilida milliy kiyim, an’anaviy libos, hunarmandchilik, ijtimoiy-marosimiy vazifa va tarixiy-madaniy komponentlar alohida ahamiyat kasb etadi.
Kalit so'zlar: Kalit so‘zlar: vestimentar leksika, kiyim-kechak nomlari, leksik-semantik maydon, sema, denotativ ma’no, konnotativ ma’no, polisemiya, sinonimiya, semantik guruh, semantik differensiallashuv, fransuz tili, o‘zbek tili.
Аннотация. Аннотация. В статье в сопоставительном аспекте исследуются лексико-семантические особенности вестиментарной лексики французского и узбекского языков. Основная цель исследования заключается в выявлении семантической структуры лексических единиц, обозначающих предметы одежды в двух языках, их классификации на лексико-семантические группы, характеристике денотативных и коннотативных компонентов, а также определении общих и национально-специфических особенностей данного лексического слоя во французском и узбекском языках. Материалом исследования послужили лексические единицы французского и узбекского языков, обозначающие головные уборы, верхнюю одежду, нательную одежду, одежду для нижней части тела, обувь, а также аксессуары, связанные с одеждой. В исследовании использованы описательный, сопоставительно-аналитический, компонентный, дистрибутивный, контекстуальный и лингвокультурологический методы анализа. Результаты исследования показывают, что, несмотря на формирование общих семантических категорий вестиментарными единицами обоих языков, они различаются по характеру дифференциальных сем, историко-культурных коннотаций, номинативных возможностей и сфер употребления. Во французском языке особенно активно представлены единицы, связанные с современной модой, материалом, фасоном, функциональными характеристиками и стилистической дифференциацией, тогда как в узбекском языке особое значение имеют национальная одежда, традиционные наряды, ремесленное производство, социально-обрядовые функции и историко-культурные компоненты.
Ключевые слова: Ключевые слова: вестиментарная лексика, названия одежды, лексико-семантическое поле, сема, денотативное значение, коннотативное значение, полисемия, синонимия, семантическая группа, семантическая дифференциация, французский язык, узбекский язык.
Abstract. Abstract. This article examines the lexical-semantic features of vestimentary lexicon in French and Uzbek from a comparative perspective. The main objective of the study is to identify the semantic structure of lexical units denoting clothing items in the two languages, classify them into lexical-semantic groups, describe their denotative and connotative components, and determine the common and nationally specific features of this lexical layer in French and Uzbek. The research material comprises lexical units denoting headwear, outerwear, garments worn on the body, lower-body clothing, footwear, and clothing-related accessories in French and Uzbek. The study employs descriptive, comparative-analytical, componential, distributive, contextual, and linguocultural methods of analysis. The results demonstrate that although vestimentary units in both languages form common semantic categories, they differ in their differential semes, historical and cultural connotations, nominative potential, and spheres of use. In French, lexical units associated with contemporary fashion, materials, styles, functional characteristics, and stylistic differentiation are particularly active, whereas in Uzbek, national clothing, traditional garments, craftsmanship, socio-ceremonial functions, and historical-cultural components are of particular significance.
Keywords: Keywords: vestimentary lexicon, clothing names, lexical-semantic field, seme, denotative meaning, connotative meaning, polysemy, synonymy, semantic group, semantic differentiation, French, Uzbek.