Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 30 Sep 2026 | Maqola Ochiq kirish

BOʻLAJAK OʻQITUVCHILARDA PEDAGOGIK QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISHDA VIKTOR USPENSKIY TA’LIMOTINING METODOLOGIK ASOSLARI

Raximov Kodirjon Karimberdiyevich, Namangan davlat universiteti tadqiqotchisi
O'zbekcha

BOʻLAJAK OʻQITUVCHILARDA PEDAGOGIK QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISHDA VIKTOR USPENSKIY TA’LIMOTINING METODOLOGIK ASOSLARI

Annotatsiya. Maqolada boʻlajak oʻqituvchilarda pedagogik qadriyatlarni shakllantirishda V.A.Uspenskiy ilmiy-pedagogik merosining metodologik asoslari tadqiq etiladi. Muallif olimning nazariy ta’limot qoldirmaganini e’tirof etib, uning metodologik pozitsiyasini ekspeditsion-etnografik ish usulidan – birlamchi manbaga murojaat qilish, madaniyat sohibi nuqtai nazarini tushunish, talqinni qaydadan ajratish va natijani hamjamiyatga qaytarish tartibidan – qayta tiklaydi. Tadqiqotda mazkur besh metodologik tamoyil pedagogik qadriyatlarni shakllantirish jarayoniga tatbiq etilib, qadriyatlarning tuzilmasi, ularni egallash bosqichlari va pedagogik shartlari asoslanadi. Shuningdek, qadriyatlarning umuminsoniy va milliy-madaniy jihatlari oʻrtasidagi munosabat tahlil qilinadi. Xulosada qadriyatlarni tayyor roʻyxat sifatida uzatish va ularni izlanish jarayonida egallash yoʻllarining qiyosiy samaradorligi asoslab beriladi.

Kalit so'zlar: pedagogik qadriyatlar, metodologik asos, Viktor Uspenskiy, ekspeditsion usul, birlamchi manba, madaniyat sohibi nuqtai nazari, qadriyat tuzilmasi, interpretatsiya, milliy va umuminsoniy, oliy pedagogik ta’lim.

Русский

МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ УЧЕНИЯ ВИКТОРА УСПЕНСКОГО В ФОРМИРОВАНИИ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ЦЕННОСТЕЙ У БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ

Аннотация. В статье исследуются методологические основы научно-педагогического наследия В.А. Успенского в формировании педагогических ценностей у будущих учителей. Признавая, что учёный не оставил теоретического учения, автор реконструирует его методологическую позицию из экспедиционно-этнографического метода работы: обращения к первоисточнику, понимания точки зрения носителя культуры, отделения интерпретации от фиксации и возвращения результата сообществу. Эти пять методологических принципов применяются к процессу формирования педагогических ценностей, обосновываются структура ценностей, этапы их освоения и педагогические условия. Анализируется соотношение общечеловеческого и национально-культурного в ценностях. В заключении обосновывается сравнительная эффективность передачи ценностей в виде готового перечня и их освоения в процессе поиска.

Ключевые слова: педагогические ценности, методологическая основа, Виктор Успенский, экспедиционный метод, первоисточник, точка зрения носителя культуры, структура ценностей, интерпретация, национальное и общечеловеческое, высшее педагогическое образование.

English

METHODOLOGICAL FOUNDATIONS OF VIKTOR USPENSKY’S TEACHING IN FORMING PEDAGOGICAL VALUES IN FUTURE TEACHERS

Abstract. The article examines the methodological foundations of V.A. Uspensky’s scientific and pedagogical heritage in forming pedagogical values in future teachers. Recognizing that the scholar left no theoretical doctrine, the author reconstructs his methodological position from his expeditionary-ethnographic working method: turning to the primary source, understanding the culture bearer’s point of view, separating interpretation from recording, and returning the result to the community. These five methodological principles are applied to the process of forming pedagogical values; the structure of values, the stages of their acquisition and the pedagogical conditions are substantiated. The relationship between the universal and the national-cultural in values is analysed. In conclusion, the comparative effectiveness of transmitting values as a ready-made list and of acquiring them through inquiry is substantiated.

Keywords: pedagogical values, methodological foundation, Viktor Uspensky, expeditionary method, primary source, culture bearer’s perspective, value structure, interpretation, national and universal, higher pedagogical education.

Fayllar

bolajak-oqituvchilarda-pedagogik-qadriyatlarni-shakllantir.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 30 Sep 2026
Tashkilot Namangan davlat universiteti
ID 24553-1791919058
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.