Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 30 Sep 2026 | Maqola Ochiq kirish

BARQAROR RIVOJLANISHDA EKOLOGIK VA IQTISODIY MANFAATLARNI MUVOZANATLASHNING ZAMONAVIY METODOLOGIK YONDASHUVLARI

Ashurov Abror Uralovich, University of business and science Ijtimoiy fanlar kafedrasi mudiri, PhD; Fargʻona davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi (DSc)
O'zbekcha

BARQAROR RIVOJLANISHDA EKOLOGIK VA IQTISODIY MANFAATLARNI MUVOZANATLASHNING ZAMONAVIY METODOLOGIK YONDASHUVLARI

Annotatsiya. Maqolada barqaror rivojlanish sharoitida ekologik va iqtisodiy manfaatlarni muvozanatlashning zamonaviy metodologik asoslari ijtimoiy-falsafiy jihatdan tahlil qilinadi. Dialektik, tizimli, sinergetik, aksiologik, riskologik, institutsional, stakeholder, postnormal va transdisiplinar yondashuvlarning evristik imkoniyatlari ochib berilib, ularning oʻzaro integratsiyasi asoslanadi. Ekologik-iqtisodiy muvozanat statik holat emas, balki qayta aloqa, adaptatsiya va institutsional muvofiqlashtirishga tayanuvchi dinamik jarayon sifatida talqin etiladi. Tadqiqot natijasida “resurs – ehtiyoj – manfaat – qadriyat – risk – ziddiyat – institut – qaror – natija – qayta aloqa” zanjiriga asoslangan integrativ metodologik model hamda iqtisodiy samaradorlik, ekologik xavfsizlik, ijtimoiy adolat va avlodlararo mas’uliyat mezonlari taklif etiladi.

Kalit so'zlar: barqaror rivojlanish, ekologik manfaat, iqtisodiy manfaat, dialektika, tizimli yondashuv, sinergetika, aksiologiya, risk, institut, stakeholder, transdisiplinarlik, yashil iqtisodiyot.

Русский

СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ К СОГЛАСОВАНИЮ ЭКОЛОГИЧЕСКИХ И ЭКОНОМИЧЕСКИХ ИНТЕРЕСОВ В УСТОЙЧИВОМ РАЗВИТИИ

Аннотация. В статье с социально-философской точки зрения анализируются современные методологические основы согласования экологических и экономических интересов в условиях устойчивого развития. Раскрываются эвристические возможности диалектического, системного, синергетического, аксиологического, рискологического, институционального, стейкхолдерского, постнормального и трансдисциплинарного подходов и обосновывается необходимость их интеграции. Эколого-экономическое равновесие трактуется как динамический процесс, основанный на обратной связи, адаптации и институциональной координации. Предложена интегративная методологическая модель и четыре критерия оценки: экономическая эффективность, экологическая безопасность, социальная справедливость и межпоколенческая ответственность.

Ключевые слова: устойчивое развитие, экологический интерес, экономический интерес, диалектика, системный подход, синергетика, аксиология, риск, институт, стейкхолдер, трансдисциплинарность, зеленая экономика.

English

MODERN METHODOLOGICAL APPROACHES TO BALANCING ENVIRONMENTAL AND ECONOMIC INTERESTS IN SUSTAINABLE DEVELOPMENT

Abstract. The article provides a socio-philosophical analysis of contemporary methodological foundations for balancing environmental and economic interests in sustainable development. It examines the heuristic potential of dialectical, systemic, synergetic, axiological, risk-oriented, institutional, stakeholder, post-normal and transdisciplinary approaches and substantiates their integration. Ecological-economic balance is interpreted not as a static state but as a dynamic process based on feedback, adaptation and institutional coordination. An integrative methodological model is proposed through the chain “resource – need – interest – value – risk – contradiction – institution – decision – result – feedback”, together with four assessment criteria: economic efficiency, environmental security, social justice and intergenerational responsibility.

Keywords: sustainable development, environmental interest, economic interest, dialectics, systems approach, synergetics, axiology, risk, institution, stakeholder, transdisciplinarity, green economy.

Fayllar

barqaror-rivojlanishda-ekologik-va-iqtisodiy-manfaatlarni-mu.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 09.00.00-Falsafa fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 30 Sep 2026
Tashkilot University of business and science
ID 95639-1791914389
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar