Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. 3.25 A GeV/c impulsda ¹⁶O yadrolarining protonlar bilan to‘qnashuvlarida beqaror oraliq yadrolar ⁸Be va ⁹B hosil bo‘lishi tadqiq etilgan. Asosiy e’tibor yadrolarning fragmentatsiyasi jarayonida hosil bo‘ladigan α-zarralar juftligi impuls vektorlari azimutal kollinearligining o‘rganilishiga qaratilgan. Eksperimental ma’lumotlarni tahlil qilish uchun beqaror oraliq yadrolar ⁸Be va ⁹B ning hosil bo‘lishi va parchalanishini hisobga oluvchi izotrop fazo hajmining modifikatsiyalangan fenomenologik modelidan foydalanilgan. Eksperimental taqsimotlar Monte-Karlo usuli yordamida modellashtirish natijalari bilan taqqoslangan. Beqaror yadrolarning hosil bo‘lishini hisobga olish α-zarralarning kuzatilgan azimutal kollinearligini tavsiflash imkonini berishi ko‘rsatilgan. ⁸Be yadrosining asosiy va birinchi uyg‘ongan holatlarida, shuningdek, ⁹B yadrosining hosil bo‘lish ehtimolliklari baholangan.
Kalit so'zlar: Yadro fragmentatsiyasi, yadrolarning klasterlashuvi, α-zarralar, beqaror yadrolar, ⁸Be yadrosi, ⁹B yadrosi, Monte-Karlo usuli.
Аннотация. Исследуется образование нестабильных промежуточных ядер ⁸Be и ⁹B в соударениях ядер ¹⁶O с протонами при импульсе 3,25 А ГэВ/с. Основное внимание уделяется изучению азимутальной коллинеарности векторов импульсов пар α-частиц при фрагментации ядер. Для анализа экспериментальных данных используется модифицированная феноменологическая модель изотропного фазового пространства, учитывающая рождение и распад промежуточных нестабильных ядер ⁸Be и ⁹B.Проведено сравнение экспериментальных распределений с результатами моделирования методом Монте-Карло. Показано, что учет образования нестабильных ядер позволяет описать наблюдаемую азимутальную коллинеарность α-частиц. Получены оценки вероятностей образования ядер ⁸Be в основном и первом возбужденном состояниях, а также ядра ⁹B.
Ключевые слова: ядерная фрагментация, кластеризация ядер, α-частицы, нестабильные ядра, ядро ⁸Be, ядро ⁹B, метод Монте-Карло
Abstract. The production of unstable intermediate nuclei ⁸Be and ⁹B in collisions of ¹⁶O nuclei with protons at a momentum of 3.25 A GeV/c is investigated. Particular attention is paid to the study of the azimuthal collinearity of the momentum vectors of α-particle pairs during nuclear fragmentation. A modified phenomenological model of isotropic phase space, which takes into account the production and decay of the unstable intermediate nuclei ⁸Be and ⁹B, is used to analyze the experimental data. The experimental distributions are compared with the results of Monte Carlo simulations. It is shown that accounting for the production of unstable nuclei makes it possible to describe the observed azimuthal collinearity of α-particles. Estimates of the production probabilities of ⁸Be in its ground and first excited states, as well as of ⁹B, are obtained.
Keywords: Nuclear fragmentation, nuclear clustering, α-particles, unstable nuclei, ⁸Be nucleus, ⁹B nucleus, Monte Carlo method.