Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 17 Sep 2026 | Maqola Ochiq kirish

PIRIDIN HOSILALARI ASOSIDA 2- VA 4-(TRIXLORMETIL)PIRIDINLAR SINTEZI

Qodirov Sardor Musurmonovich, NDKTU, dotsent
O'zbekcha

PIRIDIN HOSILALARI ASOSIDA 2- VA 4-(TRIXLORMETIL)PIRIDINLAR SINTEZI

Annotatsiya. 2- va 4-metilpiridinlarni xlorlash orqali 2- va 4-(trixlormetil)piridinlarning fotokimyoviy sintezi tadqiq etildi. Reagentlarning mol nisbatlari hamda Cl₂ ning parsial bosimining xlorlanish darajasi, boshlang‘ich birikmalarning konversiyasi va asosiy mahsulotlar unumiga ta’siri o‘rganildi. Xlorning ortiqcha miqdori trixlormetil hosilalarining hosil bo‘lishiga olib kelishi, biroq ayni paytda polixlorlangan qo‘shimcha mahsulotlarning hosil bo‘lishiga olib kelishi mumkinligi aniqlandi. Olingan mahsulotlarning tuzilishi IQ-spektroskopiya va xromato-mass-spektrometriya usullari yordamida tasdiqlandi.

Kalit so'zlar: 2-metilpiridin (2−Py−CH₃), 4-metilpiridin (4−Py−CH₃), 2-(trixlormetil)piridin, 4-(trixlormetil)piridin, fotokimyoviy xlorlash, molekulyar xlor, radikal-zanjirli mexanizm, mol nisbat, selektivlik, parsial bosim, mahsulot unumi, qo‘shimcha mahsulotlar, IQ-spektroskopiya, xromato-mass-spektrometriya, trixlormetil guruhi.

Русский

СИНТЕЗ 2- И 4-(ТРИХЛОРМЕТИЛ) ПИРИДИНОВ НА ОСНОВЕ ПРОИЗВОДНЫХ ПИРИДИНА

Аннотация. Исследован фотохимический синтез 2- и 4-(трихлорметил)пиридинов хлорированием 2- и 4- метилпиридинов. Изучено влияние мольного соотношения реагентов и парциального давления Cl₂ на глубину хлорирования, конверсию исходных соединений и выход целевых продуктов. Установлено, что избыток хлора способствует образованию трихлорметильных производных, но может приводить к появлению полихлорированных побочных продуктов. Структура продуктов подтверждена методами ИК-спектроскопии и хромато-масс-спектрометрии.

Ключевые слова: 2-метилпиридин (2−Py−CH3), 4-метилпиридин (4−Py−CH3), 2-(трихлорметил)пиридин, 4-(трихлорметил)пиридин, фотохимическое хлорирование, молекулярный хлор, радикально-цепной механизм, мольное соотношение, селективность, парциальное давление, выход продукта, побочные продукты, ИК-спектроскопия, хромато-масс-спектрометрия, трихлорметильная группа.

English

SYNTHESIS OF 2- AND 4-(TRICHLOROMETHYL)PYRIDINES BASED ON PYRIDINE DERIVATIVES

Abstract. The photochemical synthesis of 2- and 4-(trichloromethyl)pyridines by chlorination of 2- and 4-methylpyridines was investigated. The effects of the molar ratio of the reactants and the partial pressure of Cl₂ on the extent of chlorination, conversion of the starting compounds, and yields of the target products were studied. It was established that an excess of chlorine promotes the formation of trichloromethyl derivatives; however, it may also lead to the formation of polychlorinated by-products. The structures of the obtained products were confirmed by IR spectroscopy and gas chromatography–mass spectrometry.

Keywords: 2-methylpyridine (2-Py-CH₃), 4-methylpyridine (4-Py-CH₃), 2-(trichloromethyl)pyridine, 4-(trichloromethyl)pyridine, photochemical chlorination, molecular chlorine, radical chain mechanism, molar ratio, selectivity, partial pressure, product yield, by-products, IR spectroscopy, gas chromatography–mass spectrometry, trichloromethyl group.

Fayllar

piridin-hosilalari-asosida-2-va-4-trixlormetilpiridinlar.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 02.00.00-Kimyo fanlari
Jurnal 2026-9-son (sentabr)
Chop etilgan 17 Sep 2026
Tashkilot Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
ID 10576-1789645697
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar
Scopus: 58574900600
ResearcherID: FSN-0926-0016