Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 17 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

QIZIL GIGANT POPULYATSIYALARI TADQIQOTLARIDA TAHLIL TANLOVLARIGA SEZGIRLIK: KO‘P VARIANTLI TAHLIL

Arslonova Hilola Alisherovna, O'zMU, tayanch doktorant
O'zbekcha

QIZIL GIGANT POPULYATSIYALARI TADQIQOTLARIDA TAHLIL TANLOVLARIGA SEZGIRLIK: KO‘P VARIANTLI TAHLIL

Annotatsiya. Qizil gigantlar bo‘yicha populyatsion xulosalar ko‘pincha bitta tahlil yo‘li bilan olinadi, holbuki tanlov chegaralari, evolyutsion bosqich tarkibi va tasniflash usuli bo‘yicha qabul qilingan qarorlar natijani o‘zgartirishi mumkin. Ushbu ishda muallifning APOGEE–GALAH yoshlarini solishtirish, sharsimon to‘dalarning HST xromosoma xaritalari, kimyoviy belgilarning so‘rovlararo ko‘chuvchanligi va Kepler asteroseysmik namunasi bo‘yicha oldingi natijalari yagona ko‘p variantli yondashuvda qayta tahlil qilindi. Teff oralig‘ining 28 ta mumkin bo‘lgan tanlovi uchun o‘rtacha yosh farqi −0,66 dan +2,71 Gyr gacha, namunaning kamida yarmini saqlovchi 13 ta oraliq uchun esa +0,42 dan +1,21 Gyr gacha o‘zgarishi ko‘rsatildi. RC ulushi 0 dan 100 % gacha o‘zgarganda kutilgan siljish 1,23 dan 0,19 Gyr gacha kamayadi. Yulduzma-yulduz tarqoqlik 2,43 Gyr bo‘lganda 0,5 Gyr sistematik chegaraga atigi ≈24 yulduzda erishiladi. Natijalar katalog darajasidagi miqdorlarni tanlov oynasi va bosqich tarkibi bilan birga e’lon qilish zarurligini ko‘rsatadi.

Kalit so'zlar: qizil gigantlar, yulduz yoshlari, APOGEE, GALAH, sharsimon to‘dalar, sistematik xatoliklar, ko‘p variantli tahlil, tanlov effektlari.

Русский

ЧУВСТВИТЕЛЬНОСТЬ К ВЫБОРУ МЕТОДИКИ АНАЛИЗА В ИССЛЕДОВАНИЯХ ПОПУЛЯЦИЙ КРАСНЫХ ГИГАНТОВ: МУЛЬТИВЕРСНЫЙ АНАЛИЗ

Аннотация. Популяционные выводы о красных гигантах обычно получают одним путём анализа, хотя решения о границах выборки, составе по эволюционным стадиям и способе классификации могут менять результат. В работе прежние результаты автора – сравнение возрастов APOGEE и GALAH, хромосомные карты шаровых скоплений по данным HST, переносимость химических меток между обзорами и астросейсмическая выборка Kepler – повторно проанализированы в рамках единого мультиверсного подхода. Показано, что для 28 возможных интервалов Teff среднее различие возрастов меняется от −0,66 до +2,71 млрд лет, а для 13 интервалов, сохраняющих не менее половины выборки, – от +0,42 до +1,21 млрд лет. При изменении доли красного сгущения от 0 до 100 % ожидаемое смещение уменьшается с 1,23 до 0,19 млрд лет. При разбросе 2,43 млрд лет систематический предел 0,5 млрд лет достигается уже при ≈24 звёздах. Результаты показывают, что величины каталожного уровня следует публиковать вместе с окном отбора и составом по стадиям.

Ключевые слова: красные гиганты, возрасты звёзд, APOGEE, GALAH, шаровые скопления, систематические ошибки, мультиверсный анализ, эффекты отбора.

English

ANALYSIS-CHOICE SENSITIVITY IN RED-GIANT POPULATION STUDIES: A MULTIVERSE APPROACH

Abstract. Population-level conclusions about red giants are usually reported from a single analysis path, although decisions about selection boundaries, evolutionary-stage composition and classification method can change the result. Here the author’s earlier results – an APOGEE–GALAH age comparison, HST chromosome maps of globular clusters, cross-survey chemical-label transportability and a Kepler asteroseismic sample – are re-analysed within one multiverse framework. Across the 28 possible contiguous Teff windows, the reported mean age offset ranges from −0.66 to +2.71 Gyr, and from +0.42 to +1.21 Gyr for the 13 windows that retain at least half of the sample. Varying the red-clump fraction from 0 to 100 % lowers the expected offset from 1.23 to 0.19 Gyr. With a star-by-star scatter of 2.43 Gyr, a 0.5 Gyr systematic floor is already reached at ≈24 stars. Catalogue-level quantities should therefore be published together with the selection window and stage composition that produced them.

Keywords: red giants, stellar ages, APOGEE, GALAH, globular clusters, systematic errors, multiverse analysis, selection effects.

Fayllar

qizil-gigant-populyatsiyalari-tadqiqotlarida-tahlil-tanlovla.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 01.00.00-Fizika-matematika
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 17 Oct 2026
Tashkilot Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy Universiteti
ID 60716-1792250684
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar