Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada biz Potts-Ising modelining ikki qatlamini bog'laydigan Hamiltonian tomonidan aniqlangan daraxt indekslangan Markov zanjirlarini (Gibbs o'lchovlari) o'rganamiz: yashirin spinlar va kuzatilgan spinlari. Hamiltonian har bir qatlam ichidagi Potts o'zaro ta'sirini va qatlamlar orasidagi komponentlararo Ising aloqalarini o'z ichiga oladi, yashirin Markov modellarini bilinear Markov tasodifiy maydoniga kengaytiradi. Xususan, biz ushbu Hamiltonianning Keyli daraxtlaridagi translyatsion-invariant Gibbs o‘lchovlarini (TIGO‘) o'rganamiz.
Kalit so'zlar: Potts-Ising modeli, Markov zanjirlari, Gamiltonian, Keyli daraxti, translyatsion -invariant Gibbs o'lchovlari.
Аннотация. В данной работе исследуются марковские цепи, индексируемые деревьями (меры Гиббса), определенные гамильтонианом, связывающим две слоя модели Поттса и Изинга: скрытые спины и наблюдаемые спины на дереве Кэли. Гамильтониан включает взаимодействия Поттса внутри каждого слоя и покомпонентные связи Изинга между слоями, расширяя скрытые марковские модели до билинейного марковского случайного поля. В частности, исследуются трансляционно-инвариантные меры Гиббса (ТИМГ) данного гамильтониана на деревьях Кэли.
Ключевые слова: модель Поттса-Изинга, марковские цепи, гамильтониан, дерево Кэли, трансляционно-инвариантные меры Гиббса
Abstract. This paper investigates tree-indexed Markov chains (Gibbs measures) defined by a Hamiltonian coupling two layers of Potts and Ising models: hidden spins and observed spins on a Cayley tree. The Hamiltonian incorporates Potts interactions within each layer and component-wise Ising couplings between the layers, extending hidden Markov models to a bilinear Markov random field. In particular, the study focuses on translation-invariant Gibbs measures (TIGMs) associated with this Hamiltonian on Cayley trees.
Keywords: Potts-Ising model, Markov chains, Hamiltonian, Cayley tree, translation-invariant Gibbs measures.