Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 23 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

YUQORI TARTIBLI ARALASH HOSILALI TENGLAMALAR UCHUN NOLOKAL INTEGRAL MASALALAR

Sag'dullayeva Manzura Murodullayevna, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Amaliy matematika kafedrasi katta o‘qituvchisi, PhD
O'zbekcha

YUQORI TARTIBLI ARALASH HOSILALI TENGLAMALAR UCHUN NOLOKAL INTEGRAL MASALALAR

Annotatsiya. Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich, chegaraviy va vaznli integral shartlari bilan berilgan yuqori tartibli aralash hosilali differensial tenglama tadqiq etiladi. Musbat aniqlangan momentlar matritsasi yordamida berilgan chegaraviy va integral shartlarini qanoatlantiruvchi yordamchi ko‘phad quriladi. Integral shartlarni saqlovchi mos chekli rangli proyeksiya operatorining xossalari o‘rganiladi. Birinchi qaralayotgan holat uchun chekli trigonometrik yoyilmalar yordamida belgilangan yordamchi funksiyalar sinfida yechimning mavjudligi va yagonaligi isbotlanadi hamda yuqori chastotali g‘alayonlarga nisbatan noturg‘unlik aniqlanadi. Ikkinchi holat uchun chekli - o‘lchamli ko‘phadlar fazosining aniq bazisi quriladi va moslik shartlarini qanoatlantiruvchi berilganlar uchun tegishli yechimlar sinfida yechimning mavjudligi hamda yagonaligi isbotlanadi. Olingan natijalar ixtiyoriy berilganlar uchun cheklanmagan funksional fazolarda masalaning korrektligini to‘liq ta’minlamaydi.

Kalit so'zlar: Kalit so‘zlar: aralash hosilali differensial tenglama; nolokal integral shart; yordamchi ko‘phad; momentlar matritsasi; chekli rangli proyeksiya operatori; mavjudlik va yagonalik; noturg‘unlik.

Русский

НЕЛОКАЛЬНЫЕ ИНТЕГРАЛЬНЫЕ ЗАДАЧИ ДЛЯ УРАВНЕНИЙ СМЕШАННОГО ТИПА ВЫСОКОГО ПОРЯДКА

Аннотация. Аннотация. В работе исследуется дифференциальное уравнение высокого порядка со смешанными производными, рассматриваемое при начальных, граничных и взвешенных интегральных условиях. С помощью положительно определённой матрицы моментов строится вспомогательный многочлен, удовлетворяющий заданным граничным и интегральным условиям. Исследуются свойства соответствующего конечномерного проекционного оператора, сохраняющего интегральные моменты. Для первого рассматриваемого случая с помощью явных конечных тригонометрических разложений доказываются существование и единственность решения в заданном классе модальных функций и устанавливается неустойчивость по отношению к высокочастотным возмущениям. Для второго случая строится явный базис конечномерного пространства многочленов и доказываются существование и единственность решения при согласованных данных в соответствующем классе решений. Проведённый анализ не устанавливает корректность задачи для произвольных данных в неограниченных функциональных пространствах.

Ключевые слова: Ключевые слова: уравнение со смешанными производными; нелокальное интегральное условие; вспомогательный многочлен; матрица моментов; конечномерный проекционный оператор; существование и единственность; неустойчивость.

English

NONLOCAL INTEGRAL PROBLEMS FOR HIGH-ORDER MIXED-DERIVATIVE EQUATIONS

Abstract. Abstract. We investigate a high-order mixed-derivative equation subject to initial, boundary and integral conditions. An auxiliary polynomial realizing the prescribed boundary and integral condition is constructed through a positive-definite moment matrix. The associated finite-rank moment-preserving projection is characterized. For , explicit finite trigonometric expansions yield existence and uniqueness within a specified modal class and demonstrate high-frequency instability. For , we construct an explicit basis of a -dimensional polynomial space and prove existence and uniqueness for compatible condition within the corresponding solution class. The analysis does not establish well-posedness for given function in unrestricted function spaces.

Keywords: Keywords: mixed-derivative equation; nonlocal integral condition; auxiliary polynomial; moment matrix; finite-rank projection; existence and uniqueness; instability.

Fayllar

yuqori-tartibli-aralash-hosilali-tenglamalar-uchun-nolokal-i.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 01.00.00-Fizika-matematika
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 23 Oct 2026
Tashkilot Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
ID 58274-1792725091
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar