Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 10 Oct 2026 | Maqola Ochiq kirish

Tarmoqlangan optik tolalarda solitonlar generatsiyasi

Xashimova Feruza Saidovna, NDKTU, katta o'qituvhi
Sabirov Karimjon Kabildjanovich, Turin Polytechnic University in Tashkent
Abdiraxmonov Ulugbek Shavkat o'g'li, NDKTU, Assistent
O'zbekcha

Tarmoqlangan optik tolalarda solitonlar generatsiyasi

Annotatsiya. Maqolada tarmoqlangan optik tolalarda solitonlar generatsiyasi masalasi metrik graflardagi nochiziqli Shryodinger tenglamasi uchun Koshi masalasi sifatida qaraladi. Qirralarning nochiziqlilik koeffitsiyentlari yigʻindi qoidasini qanoatlantirganda masala integrallanuvchi boʻlishi va tarmoqlanmagan tola masalasiga aniq keltirilishi koʻrsatildi. Y-simon tarmoq uchun toʻrtburchak, ikki chastotali va super-Gauss boshlangʻich impulslarida hosil boʻladigan solitonlar soni analitik koʻrinishda topildi. Solitonlar sonini qirralarning nochiziqlilik koeffitsiyentlari hamda boshlangʻich impuls parametrlari orqali boshqarish mumkinligi koʻrsatildi. Natijalar H-simon va daraxtsimon tarmoqlarga umumlashtirildi, ularni tajribada amalga oshirish imkoniyatlari muhokama qilindi

Kalit so'zlar: optik soliton, metrik graf, nochiziqli Shryodinger tenglamasi, solitonlar generatsiyasi, optik tolali tarmoq, yigʻindi qoidasi

Русский

Генерация солитонов в разветвлённых оптических волокнах

Аннотация. В работе задача генерации солитонов в разветвлённых оптических волокнах рассматривается как задача Коши для нелинейного уравнения Шрёдингера на метрических графах. Показано, что при выполнении правила сумм для коэффициентов нелинейности ветвей задача интегрируема и точно сводится к задаче для неразветвлённого волокна. Для Y-образной сети в аналитическом виде найдено число солитонов, генерируемых прямоугольным, двухчастотным и супергауссовым начальными импульсами. Показано, что числом солитонов можно управлять, подбирая коэффициенты нелинейности ветвей и параметры начального импульса. Результаты обобщены на H-образные и древовидные сети; обсуждаются возможности их экспериментальной реализации.

Ключевые слова: оптический солитон, метрический граф, нелинейное уравнение Шрёдингера, генерация солитонов, волоконно-оптическая сеть, правило сумм

English

Soliton generation in branched optical fibers

Abstract. Soliton generation in branched optical fibers is treated as the Cauchy problem for the nonlinear Schrödinger equation on metric graphs. It is shown that when the nonlinearity coefficients of the branches satisfy a sum rule, the problem is integrable and reduces exactly to that for an unbranched fiber. For a Y-shaped network, the number of solitons generated by rectangular, dual-frequency and super-Gaussian input pulses is obtained analytically. The soliton number can be controlled through the nonlinearity coefficients of the branches and the parameters of the input pulse. The results are extended to H-shaped and tree-like networks, and possible experimental realizations are discussed.

Keywords: optical soliton, metric graph, nonlinear Schrödinger equation, soliton generation, fiber-optic network, sum rule

Fayllar

tarmoqlangan-optik-tolalarda-solitonlar-generatsiyasi.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 01.00.00-Fizika-matematika
Jurnal 2026-10-son (oktabr)
Chop etilgan 10 Oct 2026
Tashkilot Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
ID 12394-1791615847
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.