Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 31 Aug 2026 | Maqola Ochiq kirish

SUNʼIY INTELLEKT VA KOMPYUTER ALGEBRA TIZIMLARI INTEGRATSIYASI ASOSIDA INTEGRAL HISOBLASHNI OʻQITISHNING TAKOMILLASHTIRILGAN METODIK MODELI

Eshbekova G
O'zbekcha

SUNʼIY INTELLEKT VA KOMPYUTER ALGEBRA TIZIMLARI INTEGRATSIYASI ASOSIDA INTEGRAL HISOBLASHNI OʻQITISHNING TAKOMILLASHTIRILGAN METODIK MODELI

Annotatsiya. Maqolada oliy taʼlimda integral hisoblashni oʻqitish uchun sunʼiy intellekt va kompyuter algebra tizimlarini integratsiyalovchi metodik model taklif etiladi. Model talabaning dastlabki mustaqil urinishi, sunʼiy intellektning yoʻnaltiruvchi yordami, ramziy hisoblash, vizuallashtirish, matematik tekshirish va yangi masalani vositalarsiz yechish bosqichlaridan tashkil topadi. Nazariy-metodik tahlil asosida ishtirokchilarning vazifalari, bosqichlar orasidagi oʻtish shartlari hamda xato turiga mos qayta aloqa mexanizmi aniqlashtiriladi. Model bir oʻzgaruvchili va karrali integrallar misolida ochib berilib, hisoblashlar analitik usul hamda SymPy orqali tekshiriladi. Mustaqil fikrlashni baholash mezonlari va modelni empirik sinash rejasi ishlab chiqiladi. Keltirilgan natijalar matematik va metodik xarakterga ega; oʻzlashtirish samaradorligining statistik oshgani haqidagi xulosa ilgari surilmaydi.

Kalit so'zlar: sunʼiy intellekt, kompyuter algebra tizimi, integral hisoblash, metodik model, karrali integral, vizuallashtirish, matematik verifikatsiya, mustaqil fikrlash, formativ baholash.

Русский

УСОВЕРШЕНСТВОВАННАЯ МЕТОДИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ ОБУЧЕНИЯ ИНТЕГРАЛЬНОМУ ИСЧИСЛЕНИЮ НА ОСНОВЕ ИНТЕГРАЦИИ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА И СИСТЕМ КОМПЬЮТЕРНОЙ АЛГЕБРЫ

Аннотация. В статье предлагается методическая модель обучения интегральному исчислению в высшей школе, объединяющая возможности искусственного интеллекта и систем компьютерной алгебры. Модель включает этапы, предусматривающие самостоятельную попытку решения задачи студентом, получение рекомендаций с помощью ИИ, выполнение символьных вычислений, визуализацию, математическую проверку и решение новой задачи без использования вспомогательных инструментов. На основе теоретико-методологического анализа определены роли участников, условия перехода между этапами и механизм обратной связи, адаптированный к конкретным типам ошибок. Модель иллюстрируется примерами вычисления интегралов от функций одной переменной и кратных интегралов; правильность вычислений проверяется как аналитическими методами, так и с помощью библиотеки SymPy. Разработаны критерии оценки самостоятельности мышления и план эмпирической апробации модели. Представленные результаты носят математический и методический характер; утверждения о статистически значимом повышении эффективности обучения не выдвигаются.

Ключевые слова: искусственный интеллект, система компьютерной алгебры, интегральное исчисление, методическая модель, кратный интеграл, визуализация, математическая проверка, самостоятельность мышления,

English

AN ENHANCED METHODOLOGICAL MODEL FOR TEACHING INTEGRAL CALCULUS BASED ON THE INTEGRATION OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND COMPUTER ALGEBRA SYSTEMS

Abstract. This article proposes an instructional model that integrates artificial intelligence and computer algebra systems for teaching integral calculus in higher education. The model combines an initial independent attempt, guided AI assistance, symbolic computation, visualization, mathematical verification, and unaided transfer to a new problem. It specifies the roles of the participants, transition conditions, and feedback matched to error types. Single-variable and multiple-integral examples illustrate the model, with analytical results checked using SymPy. An assessment rubric and an empirical evaluation design are proposed. The findings establish mathematical consistency and an instructional framework rather than a statistically demonstrated improvement in learning outcomes.

Keywords: artificial intelligence, computer algebra system, integral calculus, instructional model, multiple integral, visualization, mathematical verification, independent reasoning.

Fayllar

suniy-intellekt-va-kompyuter-algebra-tizimlari-integratsiya.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 13.00.00-Pedagogika fanlari
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 31 Aug 2026
Tashkilot Koʻrsatilmagan
ID 29084-1794049817
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.