Namangan davlat universiteti

Ilmiy axborotnomasi

Chop etilgan: 26 Jul 2026 | Maqola Ochiq kirish

IKKINCHI TARTIBLI XUSUSIY HOSILALI DIFFERENSIAL TENGLAMA UCHUN DEGENERATSIYALI ANTI-DAVRIY CHEGARAVIY MASALA

Qodiraliyev Asabek Ikromali o'g'li, Farg'ona davlat universiteti tayanch doktoranti
O'zbekcha

IKKINCHI TARTIBLI XUSUSIY HOSILALI DIFFERENSIAL TENGLAMA UCHUN DEGENERATSIYALI ANTI-DAVRIY CHEGARAVIY MASALA

Annotatsiya. Ushbu maqolada Kaputo kasr tartibli vaqt hosilasi bilan berilgan, degeneratsiyali ikkinchi tartibli xususiy hosilali differensial tenglama uchun anti-davriy chegaraviy masala shakllantiriladi va tadqiq etiladi. Fazoviy operator diffuziya koeffitsientiga ega bo'lib, ushbu koeffitsient interval ikkala uchida nolga aylanadi, bu esa singular spektral masalaning kelib chiqishiga olib keladi. Green funksiyasini qurib, spektral masalani ikkinchi tur Fredholm integral tenglamasiga keltiramiz hamda xususiy qiymatlar va xususiy funksiyalarning sanab chiqiladigan to'plamining mavjudligini asoslaymiz. Chegaraviy masala yechimining yagonaligi energetik-integral usuli yordamida isbotlanadi. Yechimning mavjudligi esa xususiy funksiyalar bazisi bo'yicha yoyilma orqali ko'rsatiladi va ushbu qatorning bir tekis yaqinlashishi asoslanadi.

Kalit so'zlar: Degeneratsiyali xususiy hosilali differensial tenglama; Kaputo kasr tartibli hosilasi; anti-davriy chegaraviy shart; spektral masala; Green funksiyasi; Fredholm integral tenglamasi; Mittag-Leffler funksiyasi; energetik integrallar usuli.

Русский

АНТИПЕРИОДИЧЕСКАЯ КРАЕВАЯ ЗАДАЧА ДЛЯ ВЫРОЖДАЮЩЕГОСЯ ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНОГО УРАВНЕНИЯ В ЧАСТНЫХ ПРОИЗВОДНЫХ ВТОРОГО ПОРЯДКА

Аннотация. В настоящей статье формулируется и исследуется антипериодическая краевая задача для вырождающегося дифференциального уравнения в частных производных второго порядка с дробной производной по времени в смысле Капуто. Пространственный оператор содержит коэффициент диффузии, обращающийся в нуль на обоих концах рассматриваемого интервала, что порождает сингулярную спектральную задачу. Посредством построения функции Грина спектральная задача сводится к интегральному уравнению Фредгольма второго рода, и устанавливается существование счётного множества собственных значений и собственных функций. Единственность решения краевой задачи доказывается методом энергетических интегралов. Существование решения обосновывается путём разложения по системе собственных функций с доказательством равномерной сходимости соответствующего ряда.

Ключевые слова: вырождающееся уравнение в частных производных; дробная производная Капуто; антипериодическое краевое условие; спектральная задача; функция Грина; интегральное уравнение Фредгольма; функция Миттаг-Леффлера; метод энергетических интегралов; метод Фурье.

English

ANTI-PERIODIC BOUNDARY VALUE PROBLEM FOR A SECOND-ORDER PARTIAL DIFFERENTIAL EQUATION WITH DEGENERACY

Abstract. In this article, we formulate and investigate an anti-periodic boundary value problem for a degenerate second-order partial differential equation with a Caputo fractional time-derivative. The spatial operator has a diffusion coefficient that vanishes at both endpoints of the interval, leading to a singular spectral problem. By constructing the Greenʼs function, we reduce the spectral problem to a Fredholm integral equation of the second kind, and we establish the existence of a countable set of eigenvalues and eigenfunctions. The uniqueness of the boundary value problemʼs solution is proved via an energy-integral method. Existence is then shown by expanding the solution in the eigenfunction basis and justifying the uniform convergence of this series.

Keywords: Degenerate partial differential equation; Caputo fractional derivative; anti-periodic boundary condition; spectral problem; Greenʼs function; Fredholm integral equation; Mittag-Leffler function; method of energy integrals; Fourier method.

Fayllar

ikkinchi-tartibli-xususiy-hosilali-differensial-tenglama-uch.pdf Yuklab olish

Mobil qurilmada PDF-ni ko'rish uchun ochib oling.

PDF-ni ochish
Ma'lumotlar
Yo'nalish 01.00.00-Fizika-matematika
Jurnal 2026-8-son (avgust)
Chop etilgan 26 Jul 2026
Tashkilot Farg'ona Davlat Universiteti
ID 93807-1785067095
Ushbu havola Crossref va ilmiy iqtiboslar uchun rasmiy landing page havolasi hisoblanadi.
Ilmiy ID-lar
Scopus: 60013618900
ResearcherID: QSP-8239-2026